Consumentensurplus en producentensurplus
Wat zijn consumentensurplus en producentensurplus?
Op een markt hebben kopers en verkopers vaak een ander idee over wat iets waard is. Het surplus meet het voordeel dat zij halen uit een transactie tegen de marktprijs.
- Consumentensurplus = maximale betalingsbereidheid min betaalde prijs.
- Producentensurplus = ontvangen prijs min minimale verkoopprijs (de marginale kosten of het minimum waarvoor de producent wil leveren).
- Totaal surplus = consumentensurplus plus producentensurplus.
In een vraag-aanbodgrafiek zie je het consumentensurplus als driehoek tussen de vraaglijn en de marktprijs, en het producentensurplus als driehoek tussen de marktprijs en de aanbodlijn.
Rekenvoorbeeld van consumentensurplus en producentensurplus
Stel dat een markt voor een product de volgende cijfers heeft: de vraaglijn begint bij een prijs van 10 euro bij een hoeveelheid van nul, de aanbodlijn bij 2 euro bij een hoeveelheid van nul, en het evenwicht ligt op een prijs van 6 euro bij een hoeveelheid van 100 stuks.
- Consumentensurplus = 0,5 x 100 x (10 - 6) = 200 euro.
- Producentensurplus = 0,5 x 100 x (6 - 2) = 200 euro.
- Totaal surplus = 400 euro.
Een individuele koper die maximaal 9 euro wil betalen en 6 euro betaalt, heeft 3 euro consumentensurplus.
Hoe bepaal je de betalingsbereidheid bij consumentensurplus en producentensurplus?
Bereidheid tot betalen staat niet vast. Je leidt haar af uit de vraaglijn: het punt op de lijn bij een bepaalde hoeveelheid is de hoogste prijs die de laatste koper nog wil betalen. In de praktijk gebruiken onderzoekers enquêtes of experimenten om haar te schatten.
Waarom zijn consumentensurplus en producentensurplus belangrijk?
- Een hogere prijs verlaagt het consumentensurplus en verhoogt het producentensurplus per verkocht stuk.
- Belastingen, subsidies en prijsplafonds verschuiven het surplus en kunnen het totaal verkleinen. Dat verlies heet welvaartsverlies (deadweight loss).
- Bij een elastische vraag is het consumentensurplus vaak kleiner. Zie ook prijselasticiteit.
Waar let je op bij consumentensurplus en producentensurplus?
Surplus is een theoretisch model en uitgedrukt in geld. Het zegt niets over eerlijke verdeling. Het verschil tussen consument en producent is bovendien niet altijd scherp: een bedrijf kan zowel inkopen als verkopen.
Veelgestelde vragen over consumentensurplus en producentensurplus
Wat houdt consumentensurplus in?
Consumentensurplus is het voordeel dat een koper heeft doordat hij minder betaalt dan zijn maximale betalingsbereidheid. Het is de driehoek onder de vraaglijn en boven de marktprijs.
Wat is de definitie van producentensurplus?
Producentensurplus is het verschil tussen de marktprijs en de laagste prijs waarvoor de producent bereid is te leveren. Het is de driehoek boven de aanbodlijn en onder de marktprijs.
Hoe bereken je het consumentensurplus?
Per koper trek je de betaalde prijs af van zijn maximale betalingsbereidheid. Bij een lineaire vraaglijn is het totaal de oppervlakte van de driehoek: een half maal de hoeveelheid maal het prijsverschil.
Wat is het verschil tussen consument en producent?
Een consument koopt en gebruikt een product, een producent maakt of levert het. In de economie zijn dat de vragende en de aanbiedende kant van de markt.