Directe en indirecte belasting
Wat is het verschil tussen directe en indirecte belasting?
Het verschil zit in wie de belasting draagt en hoe ze wordt geheven.
| Directe belasting | Indirecte belasting | |
|---|---|---|
| Heffingsgrondslag | Inkomen, winst, vermogen | Consumptie, productie of handelingen |
| Wie draagt de last | Degene die de belasting betaalt | Meestal de consument via de prijs |
| Wie draagt af | Belastingplichtige zelf | Ondernemer of producent |
| Persoonlijk | Ja, rekening houdend met draagkracht | Nee, voor iedereen gelijk |
| Voorbeelden | Inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting, erfbelasting | Btw, accijns, overdrachtsbelasting |
Directe belasting
De hoogte hangt af van wat je verdient of bezit. Daardoor kan het stelsel progressief zijn: wie meer verdient, betaalt een hoger percentage. Zie box 1 voor het stelsel van schijven en box 3 voor belasting op vermogen.
Indirecte belasting
Een indirecte belasting zit verstopt in de prijs van een product. Bij btw geldt in Nederland een algemeen tarief van 21% en een laag tarief van 9%. Sinds 1 januari 2026 geldt voor het verstrekken van logies het tarief van 21%, terwijl losse faciliteiten zoals ontbijt onder 9% vallen.
Hoe bereken je btw als voorbeeld van indirecte belasting?
Een product kost exclusief btw 100 euro. Bij het algemene tarief:
100 x 21% = 21 euro btw, dus 121 euro voor de consument.
De winkelier draagt de 21 euro af aan de Belastingdienst, maar de consument betaalt hem.
Waarom is directe en indirecte belasting een belangrijk verschil?
Indirecte belasting treft lagere inkomens relatief zwaarder, omdat een groter deel van hun inkomen naar consumptie gaat. Directe belasting kan inkomen beter naar draagkracht belasten. Overheden gebruiken beide in combinatie.
Waar let je op bij directe en indirecte belasting?
Sommige belastingen zijn lastig in te delen. Loonbelasting wordt door de werkgever afgedragen, maar is een voorheffing op inkomstenbelasting en telt daarom als directe belasting.
Cijfers en bronnen van directe en indirecte belasting
| Cijfer | Waarde | Periode | Bron |
|---|---|---|---|
| Btw-tarief voor het verstrekken van logies, losse faciliteiten zoals ontbijt blijven 9% | 21% (logies), 9% (losse faciliteiten) | vanaf 1 januari 2026 | Belastingdienst (HTML) |
Veelgestelde vragen over directe en indirecte belasting
Wat is het verschil tussen directe en indirecte belasting?
Bij een directe belasting betaalt degene die de belasting draagt rechtstreeks aan de fiscus. Bij een indirecte belasting draagt een ondernemer af, maar de consument betaalt via de prijs.
Is btw een directe belasting?
Nee, btw is een indirecte belasting. Ondernemers dragen de btw af, maar de eindgebruiker betaalt hem in de prijs.
Wat zijn voorbeelden van directe belastingen?
Inkomstenbelasting (box 1, box 2 en box 3), vennootschapsbelasting, loonbelasting, erfbelasting en schenkbelasting.
Wat is een indirecte belasting?
Een belasting op consumptie, productie of handelingen, zoals btw, accijns en overdrachtsbelasting.