Evenwichtsprijs en evenwichtshoeveelheid berekenen

Wat is het marktevenwicht?

Op een markt bepaalt de vraag hoeveel mensen willen kopen bij een bepaalde prijs en het aanbod hoeveel bedrijven willen verkopen. Bij een hoge prijs willen kopers minder en verkopers meer, bij een lage prijs andersom. Er is één prijs waarbij de gevraagde en aangeboden hoeveelheid gelijk zijn: de evenwichtsprijs (P*). De hoeveelheid die dan wordt verhandeld is de evenwichtshoeveelheid (Q*). In een grafiek is dat het snijpunt van de vraag- en aanbodlijn.

Formule en stappenplan

1. Schrijf de vraagfunctie (Qv) en de aanbodfunctie (Qa) op.
2. Stel Qv = Qa.
3. Los op naar P. Dit is de evenwichtsprijs.
4. Vul P in Qv of Qa in. Dit is de evenwichtshoeveelheid.
5. Controleer door P in beide functies in te vullen: je moet twee keer dezelfde Q krijgen.

Rekenvoorbeeld van evenwichtsprijs en evenwichtshoeveelheid berekenen

Stel dat de vraag Qv = 100 - 2P is en het aanbod Qa = 10 + P.

• Qv = Qa geeft 100 - 2P = 10 + P
• 90 = 3P, dus P = 30
• Q bij vraag: 100 - 2 x 30 = 40
• Q bij aanbod: 10 + 30 = 40

De evenwichtsprijs is 30 en de evenwichtshoeveelheid is 40. Dat de twee uitkomsten gelijk zijn, laat zien dat de som klopt.

Wat gebeurt er buiten het evenwicht?

Is de prijs hoger dan 30, bijvoorbeeld 40, dan is Qv = 20 en Qa = 50. Er is een aanbodoverschot van 30 en de prijs staat onder druk om te dalen. Is de prijs lager, bijvoorbeeld 20, dan is Qv = 60 en Qa = 30. Er is een vraagoverschot van 30 en de prijs stijgt.

Evenwichtsloon

Dezelfde methode werkt op de arbeidsmarkt. De evenwichtsloon is de loonhoogte waarbij het aanbod van arbeid gelijk is aan de vraag naar arbeid. Prijs wordt dan loon en hoeveelheid wordt het aantal arbeidsuren of werknemers.

Waar let je op bij evenwichtsprijs en evenwichtshoeveelheid berekenen?

• Let op de vorm van de functie: soms staat P als functie van Q (omgekeerde functie). Stel dan de twee prijsuitdrukkingen aan elkaar gelijk.
• Verschuift de vraag of het aanbod, bijvoorbeeld door een belasting, dan verandert het evenwicht. Reken dan opnieuw met de nieuwe functie.
• De evenwichtsconstante uit de scheikunde is iets anders: die hoort bij chemische reacties, niet bij markten.
• Bij prijsstijgingen over de tijd speelt ook inflatie een rol.