DFTDe Financiële Termenlijst

Gemiddelde totale kosten (GTK)

Bijgewerkt 6 oktober 2026
DefinitieDe gemiddelde totale kosten (GTK) zijn de totale kosten van een bedrijf gedeeld door het aantal geproduceerde producten. Het is de kostprijs per product: gemiddelde constante kosten plus gemiddelde variabele kosten. Vergelijk je de GTK met de verkoopprijs, dan zie je of je per product winst of verlies maakt.

Wat zijn de gemiddelde totale kosten?

De gemiddelde totale kosten (GTK) zeggen hoeveel één product gemiddeld kost om te maken. Ze zijn een kernbegrip in de economie en bedrijfseconomie, omdat je ze naast de verkoopprijs legt. Is de prijs hoger dan de GTK, dan maak je per product winst.

Formules voor gemiddelde totale kosten

  • Totale kosten (TK) = totale constante kosten (TCK) plus totale variabele kosten (TVK)
  • GTK = TK gedeeld door q (de hoeveelheid)
  • GTK = gemiddelde constante kosten (GCK) plus gemiddelde variabele kosten (GVK)
  • TCK = TK min TVK
  • Totale winst = totale opbrengst (TO) min TK
  • Winst per product = prijs min GTK

Rekenvoorbeeld van gemiddelde totale kosten

Stel dat een bakkerij 2.000 euro constante kosten heeft en 4 euro variabele kosten per brood. Bij een productie van 500 broden:

  1. TVK: 500 maal 4 is 2.000 euro.
  2. TK: 2.000 plus 2.000 is 4.000 euro.
  3. GTK: 4.000 gedeeld door 500 is 8 euro per brood.
  4. Controle: GCK is 2.000 gedeeld door 500, dus 4 euro, plus GVK van 4 euro is ook 8 euro.

Bij een verkoopprijs van 10 euro is de winst per brood 2 euro en de totale winst 1.000 euro.

Wanneer is de winst maximaal bij gemiddelde totale kosten?

De totale winst is maximaal bij de hoeveelheid waar de marginale opbrengst (MO) gelijk is aan de marginale kosten (MK). De MO is de extra opbrengst van één extra product, de MK zijn de extra kosten daarvan. Bij volkomen concurrentie is de MO gelijk aan de prijs.

Wat is de rol van gemiddelde totale kosten in de vier marktvormen?

De vier marktvormen zijn volkomen concurrentie, monopolistische concurrentie, oligopolie en monopolie. Volkomen concurrentie heeft vier kenmerken: veel aanbieders en vragers, een homogeen product, volledige transparantie en vrije toe- en uittreding.

Waar let je op bij gemiddelde totale kosten?

De GTK daalt meestal eerst doordat de constante kosten over meer producten worden verdeeld en stijgt later weer bij capaciteitsproblemen. De GTK zegt niets over de totale winst als je de verkoopprijs en hoeveelheid niet meeneemt.

Veelgestelde vragen over gemiddelde totale kosten

Wat is de GTK?

De GTK is de gemiddelde totale kosten per product: de totale kosten gedeeld door de geproduceerde hoeveelheid.

Hoe bereken je de totale constante kosten?

Totale constante kosten zijn de kosten die niet met de productie meegroeien. Je berekent ze als totale kosten min totale variabele kosten.

Wat is de formule voor de totale winst?

Totale winst is totale opbrengst min totale kosten. De winst is maximaal waar de marginale opbrengst gelijk is aan de marginale kosten.

Wat zijn de vier marktvormen?

Volkomen concurrentie, monopolistische concurrentie, oligopolie en monopolie. Ze verschillen in het aantal aanbieders, de productdifferentiatie en de toetredingsdrempels.