QE (quantitative easing)
Wat is QE (quantitative easing)?
Een centrale bank stuurt normaal met de beleidsrente. Staat die rente al op of dicht bij nul, dan kan ze niet verder verlagen. Met QE koopt de bank dan op grote schaal obligaties, meestal staatsobligaties, en betaalt daarvoor met nieuw geschapen reserves. De vraag naar obligaties neemt toe, waardoor de koersen stijgen en de rente op de kapitaalmarkt daalt. Lenen wordt goedkoper, wat investeringen en consumptie kan aanjagen. Het doel is een inflatie rond de doelstelling te bereiken.
Hoe werkt QE stap voor stap?
- De centrale bank koopt obligaties van banken, pensioenfondsen en andere beleggers.
- Verkopers ontvangen geld, banken ontvangen extra reserves bij de centrale bank.
- De langetermijnrente daalt en beleggers zoeken meer rendement in andere beleggingen, zoals bedrijfsobligaties en aandelen.
- De balans van de centrale bank groeit.
Hoe is QE in het eurogebied verlopen?
Volgens de ECB begon het Eurosysteem in oktober 2014 met aankopen onder het Asset Purchase Programme (APP). De netto-aankopen zijn per 1 juli 2022 stopgezet en de herbeleggingen eindigden per juli 2023. Tijdens de coronacrisis kwam er het pandemie-aankoopprogramma PEPP met een omvang van 1.850 miljard euro, waarvan de netto-aankopen eindigden op 31 maart 2022 en de herbeleggingen op 31 december 2024. Per 25 september 2026 bezat het Eurosysteem nog circa 2.093 miljard euro aan APP-waardepapieren. Bronnen: de ECB over APP en de ECB over PEPP.
Rekenvoorbeeld van QE
Stel dat een centrale bank voor 100 miljard euro aan staatsobligaties koopt. De verkopers ontvangen 100 miljard euro. De balans van de centrale bank neemt met hetzelfde bedrag toe: aan de activazijde staan de obligaties, aan de passivazijde de bankreserves. Het bedrag is een voorbeeld.
Wat zijn de gevolgen en risico’s van QE?
QE verlaagt de rente en ondersteunt de economie, maar kan de waarde van aandelen en vastgoed opdrijven en de vermogensongelijkheid vergroten. Het afbouwen (QT) kan de rente weer doen stijgen. Over de werking op prijzen en het verband met de rentestand lees je meer bij rente.
Cijfers en bronnen van QE
| Cijfer | Waarde | Periode | Bron |
|---|---|---|---|
| Start van het Asset Purchase Programme (APP) van het Eurosysteem | oktober 2014; netto-aankopen stopgezet per 1 juli 2022, herbeleggingen gestopt per juli 2023 | 2014 tot 2023 | Europese Centrale Bank, Asset purchase programmes (HTML) |
| Omvang APP-bezit van het Eurosysteem | circa 2.093 miljard euro | 25 september 2026 | Europese Centrale Bank, Asset purchase programmes (HTML) |
| Omvang PEPP-pakket (pandemie-aankoopprogramma) | 1.850 miljard euro; netto-aankopen eindigden 31 maart 2022, herbeleggingen eindigden 31 december 2024 | 2020 tot 2024 | Europese Centrale Bank, Pandemic emergency purchase programme (HTML) |
Veelgestelde vragen over QE
Wat is kwantitatieve verruiming (QE)?
Het is monetair beleid waarbij een centrale bank op grote schaal waardepapieren koopt, vooral staatsobligaties, om de lange rente te verlagen en de economie te stimuleren.
Wat betekent QE?
QE staat voor quantitative easing, in het Nederlands kwantitatieve verruiming. In financiële teksten gaat het vrijwel altijd over beleid van centrale banken.
Wat is het verschil tussen QE en QT?
Bij QE koopt de centrale bank waardepapieren en groeit haar balans. Bij QT (quantitative tightening) neemt de balans af doordat aflopende obligaties niet meer worden vervangen of worden verkocht.
Wat betekent de afkorting QA?
QA is in het financiële taalgebruik geen vaste afkorting. In de IT staat het voor quality assurance. Bedoel je kwantitatieve verruiming, dan is dat QE.
Is QE geld printen?
In de praktijk wel, maar digitaal. De centrale bank schept reserves voor banken om de aankopen te betalen. Er worden geen biljetten gedrukt.