DFTDe Financiële Termenlijst

Totale variabele kosten (TVK)

Bijgewerkt 6 oktober 2026
DefinitieTotale variabele kosten (TVK) zijn de kosten die meegroeien met de productie of afzet: je berekent ze door de variabele kosten per product te vermenigvuldigen met het aantal geproduceerde of verkochte producten. Verdubbelt de productie, dan verdubbelen ook de totale variabele kosten, bij gelijke kosten per stuk.

Wat zijn totale variabele kosten?

Een bedrijf heeft twee soorten kosten. Constante kosten (ook vaste kosten) blijven gelijk, ongeacht hoeveel je maakt, zoals huur en verzekeringen. Variabele kosten veranderen mee met de productie, zoals grondstoffen, verpakking en energie voor de machines. De totale variabele kosten (TVK) zijn de variabele kosten van alle geproduceerde of verkochte producten samen.

Formule van totale variabele kosten

TVK = variabele kosten per stuk x aantal stuks (q)

Daaruit volgen meer formules die vaak samen gebruikt worden:

  • Totale kosten: TK = TCK + TVK
  • Kostprijs of gemiddelde totale kosten per stuk: GTK = TK / q
  • Totale opbrengst: TO = prijs x q
  • Totale winst: TW = TO - TK

Rekenvoorbeeld van totale variabele kosten

Stel dat een bakkerij brood maakt tegen 6 euro variabele kosten per stuk en dat de constante kosten 8.000 euro per maand zijn. In een maand worden 2.000 broden gemaakt.

  • TVK = 6 x 2.000 = 12.000 euro
  • TK = 8.000 + 12.000 = 20.000 euro
  • Kostprijs per brood = 20.000 / 2.000 = 10 euro

Verkoopt de bakkerij ieder brood voor 12 euro, dan is de totale opbrengst 12 x 2.000 = 24.000 euro en de totale winst 24.000 - 20.000 = 4.000 euro.

Waar let je op bij totale variabele kosten?

  • Het onderscheid tussen vast en variabel is niet altijd scherp. Sommige kosten zijn deels vast, deels variabel, bijvoorbeeld een energiecontract met een vast en een variabel deel. Splits die dan op.
  • De formule gaat uit van een gelijkblijvend bedrag per stuk. Bij inkoopkorting bij grote hoeveelheden klopt dat niet meer precies.
  • TVK is geen kostprijs. Pas als je de constante kosten erbij optelt en deelt door het aantal stuks, krijg je de kostprijs.
  • Het break-evenpunt hangt direct van variabele kosten af. Gebruik de tool break-even berekenen of winstmarge berekenen om verder te rekenen.

Veelgestelde vragen over totale variabele kosten

Wat betekent TVK?

TVK staat voor totale variabele kosten: alle kosten die toenemen of afnemen met de hoeveelheid die een bedrijf maakt of verkoopt.

Hoe bereken je de totale kosten?

Totale kosten (TK) zijn de totale constante kosten plus de totale variabele kosten: TK = TCK + TVK.

Wat is de formule om de kostprijs te berekenen?

De kostprijs per stuk is de totale kosten gedeeld door het aantal producten: kostprijs = TK / q.

Wat is de formule van totale winst?

Totale winst is de totale opbrengst min de totale kosten: winst = TO - TK, waarbij TO de prijs maal de afgezette hoeveelheid is.