Black swan
Wat is een black swan?
Een black swan is een gebeurtenis die vrijwel niemand zag aankomen en die grote gevolgen heeft. Het begrip komt uit het boek The Black Swan van Nassim Nicholas Taleb, over het effect van uitschieters op markten en samenleving. De naam verwijst naar een oud denkbeeld: in Europa kende men alleen witte zwanen, dus een zwarte zwaan gold als onmogelijk, tot men ze in Australië vond.
Wat zijn de drie kenmerken van een black swan event?
Volgens Taleb voldoet een gebeurtenis aan drie eigenschappen:
- Onverwacht: het ligt buiten het normale verwachtingspatroon, er zijn geen duidelijke voortekenen.
- Grote impact: de gevolgen zijn zeer groot, bijvoorbeeld voor beurskoersen, bedrijven of economieën.
- Achteraf verklaarbaar: na afloop bedenken mensen verklaringen waardoor het lijkt alsof het voorspelbaar was.
Het derde punt maakt de term ook een waarschuwing voor overmoed in modellen die uitgaan van een normale verdeling, waarin extreme uitschieters nauwelijks voorkomen.
Wat zijn voorbeelden van black swan events op de beurs?
| Gebeurtenis | Jaar | Aard |
|---|---|---|
| Beurscrash (Black Monday) | 1987 | Plotselinge, scherpe koersdaling |
| Financiële crisis | rond 2008 | Instorting van banken en kredietmarkten |
| Coronapandemie | 2020 | Wereldwijde schok voor economie en beurzen |
Of dit echte zwarte zwanen zijn, is omstreden. Critici wijzen erop dat sommige signalen er wel waren. Het is daarom beter te spreken van een gebeurtenis die voor veel marktpartijen een black swan was.
Zijn black swan events altijd negatief?
Nee. De definitie gaat over onvoorspelbaarheid en impact, niet over de richting. Een plotselinge technologische doorbraak of een onverwachte koersstijging van een aandelenindex kan ook een black swan zijn. In de praktijk wordt de term vooral voor negatieve schokken gebruikt, omdat die beleggers het meest raken.
Wat betekent een black swan voor beleggers?
Omdat zulke gebeurtenissen niet te voorspellen zijn, gaat het in de risicobeheersing om weerbaarheid in plaats van voorspelling: spreiding, beperkte hefboom en voldoende buffer. Dat is een algemeen uitgangspunt en geen beleggingsadvies.
Veelgestelde vragen over black swan
Wat is de betekenis van zwarte zwaan?
Een zwarte zwaan is een zeldzame, onverwachte gebeurtenis met zeer grote gevolgen. De uitdrukking verwijst naar iets dat men voor onmogelijk hield tot het daadwerkelijk gebeurde.
Waar staat de zwaan symbool voor?
In de oorspronkelijke redenering stond de zwarte zwaan voor het onmogelijke: in Europa waren alleen witte zwanen bekend. Na de ontdekking van zwarte zwanen in Australië werd het een beeld voor het onverwachte.
Kunnen black swan events ook positief zijn?
Ja. Taleb gebruikt de term voor elke onvoorspelbare uitschieter met grote impact, dus ook voor een plotselinge doorbraak of een enorme meevaller.
Wat zijn voorbeelden van black swan events?
Vaak genoemd worden de beurscrash van 1987, de financiële crisis rond 2008 en de coronapandemie in 2020. Of elk daarvan werkelijk een black swan is, wordt betwist.