DFTDe Financiële Termenlijst

Budgetlijn

Bijgewerkt 6 oktober 2026
DefinitieDe budgetlijn is een lijn in een grafiek die alle combinaties van twee goederen toont die een consument precies kan kopen met zijn inkomen, gegeven de prijzen. Punten onder of op de lijn zijn betaalbaar, punten erboven niet. De helling van de lijn wordt bepaald door de prijsverhouding.

Wat is een budgetlijn?

De budgetlijn komt uit de microeconomie en laat zien wat een consument zich kan veroorloven. Op de horizontale as staat de hoeveelheid van het ene goed, op de verticale as de hoeveelheid van het andere. Elk punt op de lijn is een combinatie waarbij het hele budget wordt besteed. Punten onder de lijn zijn betaalbaar met geld over, punten boven de lijn zijn onbereikbaar. Het gebied onder de lijn heet de budgetruimte.

Formule van de budgetlijn

B = P1 x Q1 + P2 x Q2

Hierin is B het budget, P1 en P2 zijn de prijzen en Q1 en Q2 de gekochte hoeveelheden. Om de lijn als functie te schrijven los je op naar Q2: Q2 = B / P2 min (P1 / P2) x Q1. De helling is dus min P1 / P2: de prijsverhouding.

Rekenvoorbeeld van de budgetlijn

Stel dat je 100 euro te besteden hebt aan boeken (goed 1, 20 euro per stuk) en films (goed 2, 10 euro per stuk).

  • Alles aan boeken: 100 / 20 = 5 boeken.
  • Alles aan films: 100 / 10 = 10 films.
  • Helling: min 20 / 10 = min 2, dus elk extra boek kost 2 films.

Een combinatie als 3 boeken en 4 films kost 3 x 20 + 4 x 10 = 100 euro en ligt op de budgetlijn.

Hoe teken je een budgetlijn?

  1. Zet goed 1 op de horizontale en goed 2 op de verticale as.
  2. Bereken B / P1 en markeer dit punt op de horizontale as.
  3. Bereken B / P2 en markeer dit punt op de verticale as.
  4. Trek een rechte lijn tussen beide punten.

Wat verandert de budgetlijn?

Stijgt het inkomen, dan schuift de lijn parallel naar buiten. Wordt één goed duurder, dan draait de lijn om het snijpunt op de as van het andere goed en wordt de lijn steiler of vlakker. Samen met de indifferentiecurve bepaalt de budgetlijn de optimale keuze van de consument. Een algemeen huishoudbudget werk je uit bij budget.

Veelgestelde vragen over budgetlijn

Wat is een budgetlijn?

Een budgetlijn is de grafische weergave van het budget van een consument: alle combinaties van twee goederen waarvoor het volledige inkomen wordt uitgegeven.

Wat is de formule voor de budgetlijn?

B = P1 x Q1 + P2 x Q2, waarbij B het budget is, P de prijzen en Q de hoeveelheden van goed 1 en goed 2.

Hoe teken je een budgetlijn?

Bereken hoeveel je van elk goed kunt kopen als je alles aan dat goed uitgeeft (B gedeeld door P), zet die twee punten op de assen en trek er een rechte lijn tussen.

Wat gebeurt er met de budgetlijn als de prijs of het inkomen verandert?

Bij een hoger inkomen schuift de lijn parallel naar buiten. Bij een prijsverandering van één goed draait de lijn om het punt op de as van het andere goed.