Economie en groei
BBP, conjunctuur en de grote economische begrippen.
Allocatie
Allocatie is het toewijzen of verdelen van schaarse middelen, zoals geld, arbeid of grondstoffen, over verschi…
Arbeidsproductiviteit
Arbeidsproductiviteit is de hoeveelheid productie die een werknemer of een economie per eenheid arbeid voortbr…
Babyboom
De babyboom is de periode kort na de Tweede Wereldoorlog waarin in Nederland veel meer kinderen werden geboren…
BBP berekenen (formule)
BBP berekenen kan met de bestedingsformule: BBP = C + I + G + (X - M), dus consumptie, investeringen, overheid…
BBP per hoofd
Het bbp per hoofd is het bruto binnenlands product van een land gedeeld door het aantal inwoners. Het geeft aa…
BBP (bruto binnenlands product)
BBP is de afkorting van bruto binnenlands product. Het is de totale waarde van alle goederen en diensten die i…
Bruto binnenlands product berekenen
Het bruto binnenlands product (bbp) bereken je op drie manieren die in theorie hetzelfde antwoord geven: via p…
Budgetlijn
De budgetlijn is een lijn in een grafiek die alle combinaties van twee goederen toont die een consument precie…
Collectieve goederen
Collectieve goederen zijn goederen en diensten waarvan niemand kan worden uitgesloten en waarbij het gebruik d…
Conjuncturele werkloosheid
Conjuncturele werkloosheid is werkloosheid die ontstaat doordat de economie tijdelijk slecht draait. Bij een n…
Conjunctuur
Conjunctuur is de golfbeweging van de economische activiteit rond de lange termijn groeitrend: perioden van ho…
Conjunctuurindicatoren
Conjunctuurindicatoren zijn statistieken die laten zien in welke fase van de conjunctuurcyclus een economie zi…
Consumptie
Consumptie is het gebruiken of verbruiken van goederen en diensten om behoeften te bevredigen. In de economie …
Convergentie
Convergentie is het naar elkaar toe groeien van twee of meer grootheden, zoals economieën, rentes of prijzen, …
CPI (consumentenprijsindex)
De consumentenprijsindex (CPI) meet hoe de prijzen van een vast mandje goederen en diensten die huishoudens ko…
Divergentie
Divergentie is het uiteenlopen van twee of meer ontwikkelingen, waarden of richtingen. In de economie betekent…
Economie
Economie is de wetenschap die onderzoekt hoe mensen, bedrijven en overheden omgaan met schaarse middelen om hu…
Economische kringloop
De economische kringloop is een model dat laat zien hoe goederen, diensten, productiefactoren en geld tussen h…
Economische systemen
Een economisch systeem is de manier waarop een land bepaalt wat er wordt geproduceerd, hoe dat gebeurt en voor…
Ex post en ex ante
Ex ante betekent 'van tevoren': een beoordeling of verwachting vóór de gebeurtenis. Ex post betekent 'achteraf…
Exogeen en endogeen
Exogeen betekent dat een factor van buiten het onderzochte systeem komt en niet door dat systeem zelf wordt be…
Gevangenendilemma
Het gevangenendilemma is een model uit de speltheorie waarin twee spelers die los van elkaar kiezen tussen sam…
HDI (Human Development Index)
HDI staat voor Human Development Index, in het Nederlands de index voor menselijke ontwikkeling. Het is een ma…
Hoge tijdsvoorkeur
Hoge tijdsvoorkeur betekent dat iemand een voordeel nu veel meer waardeert dan hetzelfde voordeel later. Wie e…
Hoogconjunctuur
Hoogconjunctuur is de fase in de conjunctuurcyclus waarin de economie sterk groeit: de productie is hoog, bedr…
Indexeren
Indexeren is het periodiek aanpassen van een bedrag, zoals huur, loon, alimentatie of een uitkering, aan de on…
Indexcijfer
Een indexcijfer is een getal dat de verandering van een grootheid, zoals prijzen, laat zien ten opzichte van e…
Inflatie
Inflatie is de procentuele stijging van het algemene prijsniveau van goederen en diensten over een bepaalde pe…
Inkomen per hoofd van de bevolking
Inkomen per hoofd van de bevolking is het totale inkomen van een land of regio gedeeld door het aantal inwoner…
Investering
Een investering is het besteden van geld of middelen aan iets dat in de toekomst meer moet opleveren, zoals ee…
JOLTS (Job Openings and Labor Turnover Survey)
JOLTS staat voor Job Openings and Labor Turnover Survey, een maandelijkse enquête van het Amerikaanse Bureau o…
Kapitaalproductiviteit
Kapitaalproductiviteit is de productie die een economie of bedrijf haalt uit één eenheid kapitaal. Je berekent…
Kapitalisme
Kapitalisme is een economisch stelsel waarin bedrijven en productiemiddelen grotendeels privébezit zijn en waa…
Lorenzcurve
De Lorenzcurve is een grafiek die laat zien hoe inkomen of vermogen over een bevolking is verdeeld. Op de hori…
Luxe goederen
Luxe goederen zijn producten waarvan de vraag meer dan evenredig stijgt als het inkomen toeneemt. Wie meer ver…
Marginale kosten
Marginale kosten zijn de extra kosten die ontstaan als een bedrijf één eenheid meer produceert. Je berekent ze…
Marktfalen
Marktfalen is een situatie waarin de vrije markt zelf niet leidt tot een efficiënte verdeling van schaarse mid…
MEV (Macro Economische Verkenning)
MEV is de afkorting van Macro Economische Verkenning, de economische prognose die het Centraal Planbureau (CPB…
MPC (marginale consumptieneiging)
MPC is de afkorting van marginal propensity to consume, in het Nederlands de marginale consumptieneiging. Het …
Multiplier
De multiplier is de factor waarmee een extra bestedingsimpuls het nationaal inkomen doet toenemen. Een extra e…
Nationaal inkomen berekenen
Het nationaal inkomen is het totale inkomen dat de inwoners van een land in een jaar verdienen, ook uit het bu…
Nationaal inkomen
Nationaal inkomen is het totaal van de primaire inkomens, zoals lonen, rente en dividend, dat de inwoners en b…
NSA (not seasonally adjusted)
NSA is de afkorting van not seasonally adjusted: cijfers die niet zijn gecorrigeerd voor seizoenspatronen. Het…
Objectieve methode bbp
De objectieve methode is een manier om het bruto binnenlands product (bbp) te berekenen door de toegevoegde wa…
OPEC en OPEC+
OPEC is de afkorting van Organization of the Petroleum Exporting Countries, de Organisatie van olie-exporteren…
Opportuniteitskosten (alternatieve kosten)
Opportuniteitskosten zijn de kosten van de beste alternatieve keuze die je laat liggen als je ergens voor kies…
Overheidstekort en overheidssaldo
Het overheidssaldo is het verschil tussen de inkomsten en uitgaven van de overheid in een jaar. Zijn de uitgav…
Primaire inkomens
Primaire inkomens zijn de inkomens die huishoudens ontvangen als beloning voor het inzetten van arbeid of kapi…
Productiefactoren
Productiefactoren zijn de middelen die nodig zijn om goederen en diensten te produceren. Economen onderscheide…
Procentpunt
Een procentpunt is het absolute verschil tussen twee percentages. Stijgt de rente van 2% naar 3%, dan stijgt z…
Reëel bbp
Reëel bbp is het bruto binnenlands product gecorrigeerd voor prijsveranderingen, dus uitgedrukt in de prijzen …
Schaarste
Schaarste is in de economie de situatie dat de behoeften van mensen groter zijn dan de beschikbare middelen om…
Secundaire sector
De secundaire sector is het deel van de economie waarin grondstoffen en halffabricaten worden bewerkt tot prod…
Speltheorie
Speltheorie is de wiskundige en economische studie van strategische keuzes, waarbij de uitkomst voor jou afhan…
Staatsschuld
De staatsschuld is het totaal aan geld dat de overheid van anderen heeft geleend en nog moet terugbetalen. Mee…
Staatsschuldquote
De staatsschuldquote is de overheidsschuld uitgedrukt als percentage van het bruto binnenlands product (bbp). …
Stagflatie
Stagflatie is een situatie waarin de economie nauwelijks groeit of krimpt, de werkloosheid hoog is en de prijz…
Stroomgrootheid en voorraadgrootheid
Een stroomgrootheid is een economische grootheid die je meet over een periode, zoals inkomen per maand of het …
Tertiaire sector
De tertiaire sector is het deel van de economie dat diensten levert in plaats van goederen: handel, transport,…
Toegevoegde waarde
Toegevoegde waarde is de waarde die een bedrijf of sector aan producten en diensten toevoegt tijdens het produ…
Verschil tussen welvaart en welzijn
Welvaart is de materiële kant van het bestaan: inkomen, bezit en wat je ervan kunt kopen. Welzijn is breder en…
Welvaart
Welvaart is de mate waarin mensen in een land beschikken over goederen, diensten en inkomen om in hun behoefte…
Werkgelegenheid berekenen
Werkgelegenheid is het aantal mensen of banen met betaald werk in een land of regio. Je berekent de werkgelege…
Werkgelegenheid
Werkgelegenheid is het aantal banen of werkzame personen in een land, regio of sector. Het laat zien hoeveel m…
Wirtschaftswunder
Het Wirtschaftswunder is de Duitse benaming voor het economische wonder: het snelle herstel en de sterke groei…
Zero-sum game
Een zero-sum game, in het Nederlands nulsomspel, is een situatie waarin de winst van de ene partij precies gel…