EMU (Economische en Monetaire Unie)
Wat is de EMU?
De Economische en Monetaire Unie (EMU) is het deel van de Europese Unie dat gaat over economisch beleid en de gezamenlijke munt. Het monetaire deel betekent één munt, de euro, en één centrale bank voor het monetaire beleid, de Europese Centrale Bank (ECB). Het economische deel betekent dat de lidstaten hun begrotings- en economisch beleid op elkaar afstemmen. De EMU is niet hetzelfde als de EU: ook landen zonder euro zijn lid van de EU.
Welke landen horen bij de EMU?
Volgens de ECB gebruiken 21 van de 27 EU-lidstaten de euro. Dat zijn de oorspronkelijke deelnemers (onder meer België, Duitsland, Spanje, Frankrijk, Italië en Nederland) plus later toegetreden landen zoals Slovenië, Cyprus, Malta, Slowakije, Estland, Letland, Litouwen en Kroatië (2023). Bulgarije is toegetreden op 1 januari 2026. Zes EU-landen gebruiken de euro niet: Tsjechië, Denemarken, Hongarije, Polen, Roemenië en Zweden. Denemarken heeft een opt-out, de andere landen moeten de euro invoeren zodra ze de convergentiecriteria halen. Bronnen: ECB, het euro-gebied en ECB, Bulgarije.
Wat is de EMU-schuld en het EMU-saldo?
De EMU-schuld is de bruto overheidsschuld volgens de definitie die in de EMU wordt gebruikt, het EMU-saldo is het overheidstekort of overschot. Hiervoor gelden Europese referentiewaarden: een tekort van maximaal 3% van het bbp en een schuld van maximaal 60% van het bbp. In 2025 was het Nederlandse tekort 19 miljard euro en de EMU-schuld 524 miljard euro, ofwel 44,7% van het bbp (voorlopige CBS-cijfers van 1 september 2026; de eerste publicatie van maart 2026 noemde nog 44,4%). Bron: CBS.
Rekenvoorbeeld van de EMU-schuldquote
Stel dat een land een bbp heeft van 1.000 miljard euro en een bruto overheidsschuld van 450 miljard euro. Dit is een fictief voorbeeld. De schuldquote is 450 / 1.000 = 45%, dus onder de referentiewaarde van 60%.
Andere betekenissen van EMU
Naast de Economische en Monetaire Unie staat EMU voor andere dingen, zoals de Australische loopvogel emoe (emu in het Engels). In de financiële wereld bedoelt men altijd de Europese unie rond de euro.
Cijfers en bronnen van EMU
| Cijfer | Waarde | Periode | Bron |
|---|---|---|---|
| Aantal EU-landen dat de euro gebruikt | 21 van de 27 EU-lidstaten; Denemarken heeft een opt-out; Tsjechië, Hongarije, Polen, Roemenië en Zweden gebruiken de euro niet | geldend, bron geraadpleegd oktober 2026 | ECB, The euro area (HTML) |
| Toetreding Bulgarije tot het eurogebied | 1 januari 2026; omrekenkoers 1 euro = 1,95583 lev | 2026 | ECB, Bulgaria joins the euro area (HTML) |
| EMU-schuld en EMU-saldo Nederland | schuld 524 miljard euro (44,7% van het bbp, voorlopig; eerste publicatie maart 2026: 44,4%); tekort 19 miljard euro; referentiewaarden 60% en 3% | 2025 | CBS, Overheidstekort en schuld toegenomen in 2025 (1 september 2026) (HTML) |
Veelgestelde vragen over EMU
Waar staat de afkorting EMU voor?
EMU staat voor Economische en Monetaire Unie. In de economie en financiële wereld gaat het om de Europese samenwerking rond de euro.
Welke landen zijn lid van de EMU?
21 van de 27 EU-landen gebruiken de euro, waaronder Nederland. Bulgarije is op 1 januari 2026 als laatste toegetreden. Denemarken heeft een opt-out.
Wat is de EMU-schuld van Nederland?
De EMU-schuld is de bruto overheidsschuld volgens de Europese definitie. Die bedroeg in 2025 volgens het CBS 524 miljard euro, ofwel 44,7% van het bbp (voorlopig).
Is EMU een woord?
Nee, het is een afkorting. Het is ook de naam van een Australische loopvogel, maar dat heeft niets met de financiële betekenis te maken.
Wat is het doel van de Europese Unie?
De EU is breder dan de EMU: de EMU is het deel dat gaat over de gezamenlijke munt en het economisch beleid. De doelen van de EU staan in de Europese verdragen.