Exogeen en endogeen

Wat betekent exogeen?

Exogeen komt uit het Grieks en betekent van buiten ontstaan. Een exogene factor wordt bepaald buiten het systeem dat je onderzoekt. Binnen het systeem kun je hem niet verklaren, je neemt hem als gegeven aan. Het woord exogene factoren in de economie verwijst vaak naar schokken van buiten, zoals een oorlog, een pandemie of een plotselinge stijging van de grondstofprijzen.

Wat betekent endogeen?

Endogeen betekent van binnen ontstaan. Een endogene variabele wordt bepaald door het model of systeem zelf. In een eenvoudig model van vraag en aanbod is de evenwichtsprijs endogeen: die volgt uit het samenspel van vraag en aanbod.

Wat is het verschil tussen exogeen en endogeen?

De indeling hangt af van het model. Voor een klein land is de wereldolieprijs exogeen, voor de wereldeconomie als geheel kan hij endogeen zijn.

Voorbeelden van exogene en endogene factoren

Exogeen:

• Een pandemie die vraag en aanbod verstoort.
• Een natuurramp of extreme droogte.
• Een stijging van de wereldmarktprijs van energie voor een klein open land.

Endogeen:

• Inflatie in een model waarin prijzen door vraag en loonontwikkeling worden bepaald.
• De rente in een model waarin de centrale bank op basis van de economie reageert.
• Lonen en prijzen die elkaar versterken, zoals bij een loon-prijsspiraal.

Waarom is het onderscheid tussen exogeen en endogeen belangrijk?

Beleid kan alleen endogene factoren sturen. Bij een exogene schok kan een overheid hooguit de gevolgen dempen. Het onderscheid helpt ook bij het lezen van statistiek: wie een effect aan een oorzaak toeschrijft, moet weten of die oorzaak van buiten komt of zelf door het effect wordt beïnvloed.