Hyperinflatie
Wat is hyperinflatie?
Hyperinflatie is de extreme vorm van inflatie. Het algemene prijsniveau stijgt zo snel dat geld in korte tijd vrijwel waardeloos wordt. De Amerikaanse econoom Phillip Cagan introduceerde in 1956 de definitie die nog steeds het meest wordt gebruikt: hyperinflatie begint wanneer de inflatie meer dan 50 procent per maand bedraagt. Bij zo’n percentage verdubbelen de prijzen ongeveer elke twee maanden of sneller. Bij gewone inflatie, zoals in Nederland, gaat het om enkele procenten per jaar.
Wat veroorzaakt hyperinflatie?
Hyperinflatie ontstaat bijna altijd door een combinatie van factoren.
- De overheid financiert grote tekorten door geld bij te laten drukken.
- De productie van goederen stort in door oorlog, sancties of een economische ineenstorting.
- Het vertrouwen in de munt verdwijnt, waardoor mensen hun geld zo snel mogelijk uitgeven en de omloopsnelheid van geld toeneemt.
Wat zijn de gevolgen van hyperinflatie?
Spaargeld en pensioenen verliezen hun reële waarde. Lonen lopen achter op de prijzen. Mensen stappen over op buitenlandse valuta of ruilhandel, en bedrijven kunnen niet meer plannen. Vaak volgt een muntherziening, zoals de invoering van een nieuwe munt.
Voorbeelden van hyperinflatie
Het hoogste inflatiecijfer ooit staat volgens Hanke en Krus (Cato Institute, World Hyperinflations) op naam van Hongarije in juli 1946. De prijzen verdubbelden toen ongeveer elke 15 uur. In Duitsland (Weimarrepubliek, 1923) en Zimbabwe (2008) kwam het ook voor. Het Zimbabwaanse en het Hongaarse geval laten zien hoe snel een munt kan instorten.
Verschil tussen hyperinflatie en gewone inflatie
| Gewone inflatie | Hyperinflatie | |
|---|---|---|
| Snelheid | Enkele procenten per jaar | Meer dan 50 procent per maand |
| Vertrouwen in de munt | Blijft grotendeels bestaan | Verdwijnt |
| Gevolg | Koopkracht daalt geleidelijk | Geld wordt snel waardeloos |
Een combinatie van stagnatie en hoge prijsstijging heet stagflatie. Actuele verwachtingen voor de inflatie in 2026 publiceren onder andere het CPB en De Nederlandsche Bank.
Hyperinflatie bij de longen
Dezelfde term wordt in de geneeskunde gebruikt voor overmatig opgeblazen longen, bijvoorbeeld bij COPD. Dat is een medisch begrip en staat los van de economische betekenis hierboven.
Cijfers en bronnen van hyperinflatie
| Cijfer | Waarde | Periode | Bron |
|---|---|---|---|
| Definitie hyperinflatie volgens Cagan (1956): inflatie van meer dan 50 procent per maand | meer dan 50% per maand | 1956 (definitie) | Cato Institute, Hanke en Krus, World Hyperinflations (via zoekresultaat; pagina gaf 403 bij ophalen) (HTML), secundaire bron |
Historische cijfers van hyperinflatie (1)
| Hoogste maandelijkse inflatie ooit gemeten: Hongarije juli 1946, prijzen verdubbelen ongeveer elke 15 uur (circa 207% per dag) | 4,19 x 10^16 procent per maand (41,9 quadriljoen procent) | juli 1946 | Cato Institute, Hanke en Krus, World Hyperinflations (via zoekresultaat; pagina gaf 403 bij ophalen) |
Veelgestelde vragen over hyperinflatie
Wat is hyperinflatie?
Hyperinflatie is extreem hoge inflatie, volgens de gangbare definitie van Cagan meer dan 50 procent per maand. Geld verliest dan razendsnel zijn waarde.
Wat is de oorzaak van hyperinflatie?
De meest voorkomende oorzaak is dat de overheid de uitgaven financiert door geld te laten drukken, terwijl de productie niet meegroeit. Vertrouwen in de munt verdwijnt daardoor.
Wat zijn de gevolgen van hyperinflatie?
Spaargeld en lonen verliezen hun waarde, mensen vluchten in goederen of buitenlands geld en het normale handelsverkeer raakt ontwricht.
Wat is de hoogste inflatie ooit gemeten?
Dat record staat op naam van Hongarije in juli 1946, volgens de berekening van Hanke en Krus.
Wat betekent hyperinflatie bij de longen?
Dat is een medische term voor overmatig opgeblazen longen, bijvoorbeeld bij COPD. Het heeft niets met economie te maken.