Indirecte belastingen
Wat zijn indirecte belastingen?
Bij een indirecte belasting betaal je niet rechtstreeks aan de Belastingdienst, maar via de prijs. De verkoper of producent draagt de belasting af, en jij betaalt haar mee als je iets koopt. Het bedrag hangt dus af van wat je besteedt, niet van hoeveel je verdient. Een ander woord is kostprijsverhogende belasting.
Welke soorten indirecte belastingen zijn er in Nederland?
De belangrijkste voorbeelden:
- Btw (omzetbelasting): het algemene tarief is volgens de Belastingdienst 21% voor alle producten en diensten die niet zijn vrijgesteld. Voor onder meer voedingsmiddelen geldt het lage tarief van 9%, en er bestaat een 0%-tarief voor bijvoorbeeld bepaalde internationale transacties.
- Accijns: een heffing op specifieke producten als alcohol, tabak en motorbrandstof.
- Overdrachtsbelasting: belasting bij de overdracht van onroerend goed.
- Motorrijtuigenbelasting: belasting op het bezit van een voertuig.
Verschil tussen directe en indirecte belastingen
| Directe belasting | Indirecte belasting | |
|---|---|---|
| Grondslag | inkomen of vermogen | consumptie of gebruik |
| Voorbeeld | inkomstenbelasting (box 1) | btw, accijns |
| Betaling | rechtstreeks door de belastingplichtige | via de prijs |
| Rekening houden met draagkracht | ja, vaak progressief | nauwelijks |
Meer over het onderscheid staat op de pagina directe en indirecte belasting.
Rekenvoorbeeld van btw als indirecte belasting
Stel dat een product 100 euro kost exclusief btw. Bij het algemene tarief van 21% komt er 21 euro btw bij, dus de consument betaalt 121 euro. Bij een product met het lage tarief van 9% is dat 9 euro btw en betaalt de consument 109 euro. De ondernemer draagt de ontvangen btw af, na aftrek van de btw die hij zelf heeft betaald.
Waarom zijn indirecte belastingen belangrijk?
Overheden gebruiken indirecte belastingen als stabiele inkomstenbron en soms om gedrag te sturen, zoals met accijns op tabak. Een nadeel is dat ze mensen met een lager inkomen relatief zwaarder kunnen raken, omdat zij een groter deel van hun inkomen besteden. Veranderingen in deze belastingen werken door in de inflatie, omdat de prijzen erdoor stijgen of dalen.
Cijfers en bronnen van indirecte belastingen
| Cijfer | Waarde | Periode | Bron |
|---|---|---|---|
| Algemeen btw-tarief | 21% voor alle producten en diensten die niet zijn vrijgesteld of onder een ander tarief vallen | 2026 | Belastingdienst (HTML) |
| Verlaagd btw-tarief | 9% (onder meer voedingsmiddelen en bepaalde diensten) | 2026 | Belastingdienst (HTML) |
| Nultarief btw | 0% voor een aantal goederen en diensten, onder meer internationale transacties | 2026 | Belastingdienst (HTML) |
Veelgestelde vragen over indirecte belastingen
Wat is een indirecte belasting?
Een indirecte belasting is een belasting op de aankoop of het gebruik van goederen en diensten, die via de prijs door de consument wordt betaald.
Wat is het verschil tussen directe en indirecte belasting?
Bij directe belasting, zoals inkomstenbelasting, betaalt de belastingplichtige rechtstreeks over inkomen of vermogen. Bij indirecte belasting zit de heffing verwerkt in de prijs van wat je koopt.
Welke soorten indirecte belastingen zijn er?
De belangrijkste zijn btw, accijnzen (op bijvoorbeeld alcohol, tabak en brandstof), overdrachtsbelasting en motorrijtuigenbelasting.
Welke 3 soorten belastingen zijn er?
Vaak onderscheidt men belastingen op inkomen, op vermogen en op bestedingen. Indirecte belastingen vallen onder die laatste groep.