Omslagstelsel
Wat is een omslagstelsel?
In een omslagstelsel gaat het geld dat vandaag binnenkomt direct weer naar degenen die vandaag een uitkering ontvangen. Er is geen spaarpot waaruit later wordt uitgekeerd. De werkenden betalen als het ware voor de gepensioneerden, in de verwachting dat de volgende generatie dat later voor hen doet. Dit heet ook wel pay-as-you-go.
Hoe werkt het omslagstelsel bij de AOW?
De AOW is het bekendste omslagstelsel in Nederland. Werkenden betalen AOW-premie, die direct wordt gebruikt voor de AOW-uitkeringen van mensen die de AOW-leeftijd hebben bereikt. Volgens de Belastingdienst is de AOW-premie in 2026 17,90 procent van het premie-inkomen, met een maximum premie-inkomen van 38.883 euro. De premie wordt geheven over je inkomen uit box 1. Wat de premies niet dekken, wordt uit algemene middelen betaald.
Rekenvoorbeeld van de AOW-premie in het omslagstelsel
Stel dat iemand in 2026 een premie-inkomen heeft van 30.000 euro. Dan is de AOW-premie 30.000 x 17,90 procent = 5.370 euro. Bij een inkomen boven 38.883 euro blijft de premie gelijk: 38.883 x 17,90 procent is ongeveer 6.960 euro. Dit is een rekenvoorbeeld over het premie-inkomen vóór heffingskortingen.
Wat is het verschil tussen omslagstelsel en kapitaaldekkingsstelsel?
| Omslagstelsel | Kapitaaldekkingsstelsel | |
|---|---|---|
| Wie betaalt de uitkering | De huidige werkenden | Het eigen opgebouwde kapitaal |
| Opbouw van kapitaal | Nee | Ja |
| Risico | Vergrijzing: minder werkenden per gepensioneerde | Beleggingsrendement en rente |
| Voorbeeld in Nederland | AOW (eerste pijler) | Pensioen via werkgever (tweede pijler) |
Welke plaats heeft het omslagstelsel in de drie pijlers van het pensioenstelsel?
- Eerste pijler: de AOW, een omslagstelsel van de overheid.
- Tweede pijler: het pensioen via je werkgever of branche, grotendeels kapitaalgedekt.
- Derde pijler: eigen sparen, beleggen of een lijfrente.
Of en wanneer je pensioen vanuit de tweede pijler ingaat, staat in je pensioenregeling. De AOW ingangsdatum hangt af van de AOW-leeftijd, zie ook brugpensioen.
Waar let je op bij een omslagstelsel?
Een omslagstelsel is gevoelig voor demografie. Als er relatief meer ouderen en minder werkenden zijn (vergrijzing), moet de premie of belastingbijdrage per werkende stijgen of de uitkering dalen. Nederlandse AOW-opbouw gaat per jaar dat je in Nederland woont of werkt, tussen je 15e en de AOW-leeftijd, en niet per gewerkt jaar.
Cijfers en bronnen van omslagstelsel
| Cijfer | Waarde | Periode | Bron |
|---|---|---|---|
| AOW-premie percentage van het premie-inkomen | 17,90 procent | 2026 | Belastingdienst, premie volksverzekeringen (HTML) |
| Maximum premie-inkomen volksverzekeringen | 38.883 euro (41.123 euro voor wie voor 1 januari 1946 is geboren) | 2026 | Belastingdienst, premie volksverzekeringen (HTML) |
| Premiepercentages Anw en Wlz naast AOW | Anw 0,10 procent, Wlz 9,65 procent | 2026 | Belastingdienst, premie volksverzekeringen (HTML) |
Veelgestelde vragen over omslagstelsel
Wat is een omslagstelsel?
Een omslagstelsel is een systeem waarin de huidige uitkeringen, zoals de AOW, worden betaald uit de premies en belastingen van de huidige werkenden.
Wat is het verschil tussen een omslagstelsel en een kapitaaldekkingsstelsel?
Bij een omslagstelsel betaalt de ene generatie voor de andere en bouwt niemand kapitaal op. Bij kapitaaldekking spaart en belegt iedereen voor zijn eigen toekomstige uitkering.
Waar komt het geld voor de AOW vandaan?
De AOW wordt betaald uit de lopende AOW-premie van werkenden en uit algemene middelen, zoals belastingopbrengsten.
Wat zijn de drie pijlers van het pensioenstelsel?
De eerste pijler is de AOW van de overheid, de tweede is het pensioen via je werkgever en de derde is het eigen aanvullende sparen of verzekeren.
Heeft iemand die nooit heeft gewerkt recht op AOW?
Ja, als je in Nederland woont of werkt bouw je AOW op, ook zonder betaald werk. De opbouw hangt af van de jaren dat je verzekerd was.