Opportuniteitskosten (alternatieve kosten)
Wat zijn opportuniteitskosten?
Opportuniteitskosten zijn wat je misloopt doordat je voor de ene mogelijkheid kiest en niet voor de beste andere. Middelen als geld en tijd zijn schaars, en elke keuze sluit een alternatief uit. De waarde van dat alternatief is de prijs van je keuze. Het zijn geen uitgaven die je betaalt, maar misgelopen opbrengsten. Daardoor staan ze niet op een rekening of in een jaarrekening, wat ze makkelijk over het hoofd laat zien.
Rekenvoorbeeld van opportuniteitskosten
Stel dat je 1.000 euro hebt en kunt kiezen tussen uitgeven en sparen tegen 2 procent rente per jaar. Geef je het uit, dan zijn de opportuniteitskosten 1.000 x 0,02 = 20 euro aan gemiste rente in een jaar. Dit is een fictief rekenvoorbeeld. Bij bedrijven werkt het hetzelfde: gebruik je eigen kapitaal in een machine die 6 procent oplevert terwijl een alternatief 8 procent geeft, dan is 8 procent de maatstaf voor wat je opoffert.
Opportuniteitskosten, opofferingskosten en alternatieve kosten
Deze drie begrippen zijn in het dagelijks gebruik uitwisselbaar. Opportunity costs is de Engelse term. Het gaat steeds om de waarde van het beste alternatief, niet om de som van alle alternatieven. Maak je een keuze uit drie opties, dan tellen alleen de opbrengsten van de beste afgewezen optie.
Opportuniteitskosten bij beslissingen van bedrijven en huishoudens
Bedrijven gebruiken het begrip bij investeringen, voorraden en eigen kapitaal. Huishoudens zien het bij studie (gemist loon), eigen woning (gemiste huur of rendement) en sparen of beleggen. Een eigenaar die zijn eigen pand gebruikt, offert de huur op die hij had kunnen ontvangen.
Let op bij opportuniteitskosten
Meet de opofferingen in dezelfde eenheid, meestal euro’s, en let op risico: een alternatief met een hoger rendement kan ook een hoger risico hebben. Met “netto baten” bedoelt men de totale baten min de totale kosten, waarbij de opportuniteitskosten meetellen. Alternatieve geneeswijzen zijn een ander onderwerp: of zulke kosten aftrekbaar zijn, hangt af van de fiscale regels voor zorgkosten en staat los van dit begrip.
Veelgestelde vragen over opportuniteitskosten
Wat zijn opportuniteitskosten?
Het zijn de kosten van de beste keuze die je niet maakt: wat je misloopt doordat je middelen of tijd aan iets anders besteedt.
Wat zijn opofferingskosten?
Opofferingskosten is een ander woord voor opportuniteitskosten: wat je opoffert, bijvoorbeeld inkomen of tijd, door een bepaalde keuze.
Wat is een voorbeeld van opofferingskosten?
Wie een dag vrijneemt om te verhuizen, offert het loon van die dag op. Dat misgelopen loon zijn de opofferingskosten.
Wat zijn opportunity costs in het Nederlands?
Opportunity costs vertaal je als opportuniteitskosten, alternatieve kosten of opofferingskosten.