Proportioneel
Wat betekent proportioneel?
Proportioneel is een ander woord voor evenredig. Twee grootheden zijn proportioneel als de ene in dezelfde verhouding verandert als de andere. Verdubbelt de ene, dan verdubbelt de andere ook. Het woord wordt gebruikt in de wiskunde, het recht en de economie.
Wat is een proportioneel tarief?
Bij een proportioneel belastingtarief is het percentage voor iedereen en voor elk bedrag hetzelfde. Het te betalen bedrag stijgt daardoor evenredig met de grondslag.
Rekenvoorbeeld van een proportioneel tarief
Stel dat een heffing van 20 procent proportioneel is.
| Grondslag | Percentage | Te betalen |
|---|---|---|
| 1.000 euro | 20 procent | 200 euro |
| 10.000 euro | 20 procent | 2.000 euro |
De grondslag is tien keer zo groot en de belasting ook. Bij een progressief tarief zou het percentage over het hogere bedrag stijgen. Lees het volledige overzicht bij progressief, degressief en proportioneel.
Proportioneel en proportionele kosten
In de bedrijfseconomie zijn proportionele kosten kosten die meebewegen met de productieomvang. Maak je dubbel zoveel producten, dan verdubbelen de materiaalkosten ook. Dat verschilt van vaste kosten, zoals huur, die niet meebewegen.
Proportioneel in het recht en proportioneel en subsidiair
In het recht verwijst proportionaliteit naar de eis dat een maatregel in verhouding staat tot het doel dat ermee wordt nagestreefd. Samen met subsidiariteit speelt dit een rol bij overheidsingrijpen. Subsidiair betekent dat een maatregel alleen wordt gebruikt als een lichter middel niet volstaat. Proportioneel gaat over de zwaarte, subsidiair over de noodzaak.
Waar let je op bij proportioneel?
Proportioneel is niet hetzelfde als eerlijk of rechtvaardig. Een proportioneel tarief belast een lager inkomen relatief even zwaar, maar kan in de praktijk een groter deel van het besteedbare inkomen wegnemen. Daarom kiezen veel landen voor een progressief stelsel. Nederland gebruikt dat in box 1.
Veelgestelde vragen over proportioneel
Wat betekent proportioneel?
Proportioneel betekent evenredig of in verhouding. Wat proportioneel groeit, groeit in dezelfde verhouding als het ding waarmee het wordt vergeleken.
Wat is een ander woord voor proportioneel?
Synoniemen zijn evenredig, naar verhouding en in verhouding. Het tegengestelde is onevenredig of disproportioneel.
Wat betekent niet proportioneel?
Niet proportioneel betekent dat iets niet in verhouding staat tot iets anders, bijvoorbeeld een straf die veel zwaarder is dan de overtreding.
Wat zijn proportionele kosten?
Proportionele kosten zijn kosten die mee veranderen met de omvang van de productie of omzet, zoals grondstoffen. Ze worden ook variabele kosten genoemd.