Staatsschuldquote
Wat is de staatsschuld en de staatsschuldquote?
De staatsschuld is wat de overheid in totaal heeft geleend en nog moet terugbetalen. Een tekort op de begroting wordt aangevuld door te lenen, bijvoorbeeld via staatsobligaties. Over de schuld betaalt de overheid rente. Een absoluut bedrag zegt weinig over draagkracht, want een groter land kan een grotere schuld aan. Daarom wordt de schuld gedeeld door het bbp. Dat percentage heet de staatsschuldquote.
Formule en rekenvoorbeeld van de staatsschuldquote
Staatsschuldquote (%) = overheidsschuld / bbp x 100
Stel dat een land een overheidsschuld heeft van 600 miljard euro en een bbp van 1.000 miljard euro. Dan is de staatsschuldquote 600 / 1.000 x 100 = 60%.
Neemt de schuld toe tot 650 miljard euro terwijl het bbp groeit naar 1.200 miljard euro, dan wordt de quote 650 / 1.200 x 100 = 54,2%. De schuld is dan in euro’s hoger, maar de quote daalt doordat de economie harder groeit. Dit is een rekenvoorbeeld met aangenomen bedragen.
Wat zijn de cijfers van de Nederlandse staatsschuld en staatsschuldquote?
Volgens het CBS was de EMU-schuld van de Nederlandse overheid eind 2025 524 miljard euro, gelijk aan 44,7% van het bbp (CBS, publicatie van 1 september 2026). Dat was 32 miljard euro meer dan een jaar eerder, toen de quote 44,0% was. Het tekort over 2025 was 19 miljard euro, tegen 8 miljard euro in 2024. De eerste CBS-publicatie van maart 2026 noemde nog 44,4% (en 43,8% voor 2024); die cijfers zijn herzien, mede door een herziening van het bbp. Het CBS noemt de huidige cijfers voorlopig.
De Europese afspraken stellen een maximale schuld van 60% en een maximaal tekort van 3% van het bbp. Nederland bleef in 2025 binnen beide normen.
Welke landen hebben de hoogste en laagste staatsschuld in Europa?
Eurostat meldt per eind 2025:
| Land | Staatsschuld als % van het bbp |
|---|---|
| Griekenland | 146,1% |
| Italië | 137,1% |
| Frankrijk | 115,6% |
| Estland | 24,1% |
| Luxemburg | 26,5% |
Het gemiddelde in het eurogebied was 87,8% en in de EU 81,7%. Nederland zit met 44,7% ruim onder beide gemiddelden.
Wat is het verschil tussen de EMU-schuld en andere schuldbegrippen bij de staatsschuld?
De EMU-schuld is de bruto schuld van alle overheidsonderdelen (Rijk, gemeenten, provincies, waterschappen en sociale fondsen) volgens Europese regels. Andere begrippen, zoals de staatsschuld van alleen het Rijk, kunnen daarvan afwijken. Let daarom op welk begrip een bron gebruikt.
Waar let je op bij de staatsschuldquote?
- De quote daalt ook zonder aflossing als het bbp sneller groeit dan de schuld. Inflatie kan dat effect versterken (zie inflatie).
- De rente die de overheid betaalt, hangt af van de rentestand en de looptijd van de leningen.
- Een lage quote zegt niets over de samenstelling van de schuld of over toekomstige verplichtingen, zoals pensioenen.
- De staatsschuld per inwoner bereken je door de schuld van 524 miljard euro te delen door het actuele aantal inwoners volgens het CBS.
Cijfers en bronnen van staatsschuldquote
| Cijfer | Waarde | Periode | Bron |
|---|---|---|---|
| EMU-schuld Nederland eind 2025 | 524 miljard euro, 44,7% van het bbp (voorlopig; eind 2024: 44,0%; stijging 32 miljard euro). Eerste CBS-publicatie maart 2026: 44,4% (2024: 43,8%) | 2025 | CBS, Overheidstekort en schuld toegenomen in 2025 (1 september 2026) (HTML) |
| Overheidstekort Nederland 2025 | 19 miljard euro (18,9 miljard, voorlopig; 2024: 8 miljard euro). Eerste CBS-publicatie maart 2026: 1,6% van het bbp (2024: 0,7%); percentage bij herzien bbp niet gecontroleerd | 2025 | CBS, Overheidstekort en schuld toegenomen in 2025 (1 september 2026) (HTML) |
| EMU-normen | maximaal tekort 3% van het bbp, maximale schuld 60% van het bbp | geldend | CBS, zelfde nieuwsbericht (vermeldt de EMU-norm) (HTML) |
| Schuld eurogebied en EU eind 2025 | eurogebied 87,8% van het bbp, EU 81,7% | 2025 | Eurostat, Euro indicators april 2026 (HTML) |
| Hoogste schuldquote EU eind 2025 | Griekenland 146,1%, Italië 137,1%, Frankrijk 115,6%, België 107,9%, Spanje 100,7% | 2025 | Eurostat, Euro indicators april 2026 (HTML) |
| Laagste schuldquote EU eind 2025 | Estland 24,1%, Luxemburg 26,5%, Denemarken 27,9%, Bulgarije 29,9%, Ierland 32,9% | 2025 | Eurostat, Euro indicators april 2026 (HTML) |
Veelgestelde vragen over staatsschuldquote
Wat betekent staatsschuld?
De staatsschuld is het bedrag dat de overheid in totaal heeft geleend en nog niet heeft afgelost. Ze ontstaat doordat de overheid jaren meer uitgeeft dan ze ontvangt.
Hoeveel procent staatsschuld heeft Nederland?
Eind 2025 bedroeg de EMU-schuld van Nederland 524 miljard euro, gelijk aan 44,7% van het bbp (voorlopig). Een jaar eerder was dat 44,0%.
Hoe bereken je de staatsschuldquote?
Deel de overheidsschuld door het bbp van hetzelfde jaar en vermenigvuldig met 100.
Wat is de Europese norm voor de staatsschuld?
De EMU-norm is een maximale schuld van 60% van het bbp en een maximaal tekort van 3% van het bbp per jaar.
Welk land in Europa heeft de hoogste en laagste staatsschuld?
Eind 2025 had Griekenland volgens Eurostat de hoogste schuldquote van de EU met 146,1% van het bbp, gevolgd door Italië met 137,1%. Estland had de laagste met 24,1%, gevolgd door Luxemburg met 26,5%.