Wettelijke reserves
Wat zijn wettelijke reserves?
Wettelijke reserves zijn een onderdeel van het eigen vermogen op de balans. Ze ontstaan niet door een besluit van de aandeelhouders, maar omdat de wet ze voorschrijft. Het doel is schuldeisers te beschermen: winst die nog niet daadwerkelijk als geld beschikbaar is, mag niet worden uitgekeerd. Het onderwerp hoort bij de jaarverslaggeving, zie ook accounting.
Welke wettelijke reserves bestaan er?
Artikel 2:373 BW noemt als wettelijke reserves de reserves die voortvloeien uit onder meer de artikelen 2:67a, 2:94a, 2:98c, 2:365, 2:389, 2:390, 2:401 en 2:423. De bekendste zijn:
| Reserve | Wanneer | Grondslag |
|---|---|---|
| Deelnemingen | Je waardeert een deelneming tegen nettovermogenswaarde en de deelneming houdt winst in | Artikel 2:389 lid 6 BW |
| Geactiveerde kosten | Je activeert kosten van ontwikkeling of oprichting op de balans | Artikel 2:365 lid 2 BW |
| Herwaardering | Je waardeert activa boven de historische kostprijs | Artikel 2:390 BW |
Hoe werkt de reserve voor deelnemingen?
Artikel 2:389 lid 6 BW bepaalt dat de rechtspersoon een reserve aanhoudt ter hoogte van zijn aandeel in de positieve resultaten van de deelneming en directe vermogensmutaties sinds de eerste waardering. De reserve wordt kleiner voor ontvangen uitkeringen en voor bedragen die vrij kunnen worden uitgekeerd. Het gaat dus om winst die op papier is toegerekend, maar nog niet als dividend is ontvangen.
Rekenvoorbeeld van een wettelijke reserve
Stel dat een holding een deelneming heeft die in jaar 1 een winst maakt van 100.000 euro. Het aandeel van de holding is 40 procent, dus 40.000 euro. De holding boekt 40.000 euro resultaat uit deelneming. Keert de deelneming in jaar 2 een dividend van 15.000 euro uit, dan daalt de reserve naar 25.000 euro. Dit is een rekenvoorbeeld met fictieve cijfers.
Wat is het verschil met een agioreserve of statutaire reserve?
- Agio: het bedrag boven de nominale waarde dat aandeelhouders storten. Het wordt apart in de jaarrekening vermeld, naast het geplaatste kapitaal.
- Statutaire reserve: voorgeschreven door de statuten, niet door de wet.
- Herwaarderingsreserve: artikel 2:373 BW noemt deze afzonderlijk. Over de uitwerking verschilt de praktijk, dus controleer de actuele wettekst.
- Overige reserves: vrij besteedbaar volgens besluit van de algemene vergadering.
Alleen wat uit de wet voortvloeit, noem je wettelijke reserve.
Cijfers en bronnen van wettelijke reserves
| Cijfer | Waarde | Periode | Bron |
|---|---|---|---|
| Artikel 2:373 BW noemt als wettelijke reserves de reserves op grond van de artikelen 67a, 94a, 98c, 365, 389, 390, 401 en 423 (Boek 2 BW), naast herwaarderingsreserves, geplaatst kapitaal en agio als aparte posten | 8 artikelen (Boek 2 BW) | geldende wet 2026 | Burgerlijk Wetboek Boek 2, artikel 373 (wettekst via Maxius, spiegel van wetten.overheid.nl) (HTML), secundaire bron |
| Artikel 2:389 lid 6 BW: reserve ter hoogte van het aandeel in positieve resultaten en directe vermogensmutaties van deelnemingen sinds eerste waardering | reserve deelnemingen (lid 6) | geldende wet 2026 | Burgerlijk Wetboek Boek 2, artikel 389 (wettekst via Maxius) (HTML), secundaire bron |
Veelgestelde vragen over wettelijke reserves
Wat betekent wettelijke reserve?
Een wettelijke reserve is een deel van het eigen vermogen dat de wet verplicht om aan te houden. Het bedrag is daardoor niet beschikbaar voor uitkering aan aandeelhouders.
Is een agioreserve een wettelijke reserve?
Nee, agio (het bedrag boven de nominale waarde van aandelen) staat in de jaarrekening als aparte post naast het geplaatste kapitaal. Het is geen wettelijke reserve, maar kan wel fiscaal of statutair beperkt zijn.
Is een wettelijke reserve verplicht voor kosten van ontwikkeling?
Ja. Activeer je ontwikkelingskosten op de balans, dan moet je op grond van artikel 2:365 BW een reserve aanhouden ter hoogte van het geactiveerde bedrag.
Wat valt onder statutaire reserves?
Statutaire reserves zijn reserves die niet door de wet maar door de statuten van de vennootschap worden voorgeschreven. Ze staan los van de wettelijke reserves.