Zero-sum game
Wat is een zero-sum game?
Een zero-sum game, of nulsomspel, is een situatie waarin de som van alle winsten en verliezen nul is. Wint de een 10, dan verliest de ander 10. Het totaal verandert niet. De term komt uit de speltheorie, een tak van de wiskunde en economie die strategisch gedrag bestudeert. Zero-sum betekent in gewone taal ook: wat jij erbij krijgt, gaat af van mij.
Voorbeelden van een zero-sum game
- Schaken of tennis: er is één winnaar en één verliezer
- Een weddenschap tussen twee personen over een uitkomst
- Een future of optie tussen twee partijen, vóór kosten en belasting
- Een vaste taart verdelen: een groter stuk voor de een is een kleiner stuk voor de ander
Rekenvoorbeeld van een zero-sum game
Stel dat twee spelers elk 50 euro inzetten en de winnaar de hele pot van 100 euro krijgt. Winnaar: plus 50 euro. Verliezer: min 50 euro. Samen is dat 0. Gaat er een deel naar een organisator, dan is het spel in totaal negatief: de som is lager dan nul, een negative-sum game.
Zero-sum, positive-sum en negative-sum
| Soort | Totaal van winst en verlies | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Zero-sum | Nul | Een pot poker zonder organisatiekosten |
| Positive-sum | Groter dan nul | Vrijwillige handel waar beide partijen beter van worden |
| Negative-sum | Kleiner dan nul | Een handelsoorlog waar iedereen verliest |
Een ander woord voor positive-sum is win-win. Voor zero-sum zijn gangbare synoniemen nulsomspel en constante-somspel.
Is handelen en kapitalisme een zero-sum game?
Dat hangt af van wat je bekijkt. Bij derivaten en weddenschappen tussen twee partijen is het zero-sum vóór kosten. Bij aandelen kan de totale waarde groeien doordat bedrijven winst maken. Ook economische groei is niet zero-sum: door werk, innovatie en handel kan de totale productie stijgen. Wat wel zero-sum kan zijn, is de verdeling op een bepaald moment, zie de gini-coëfficiënt voor ongelijkheid.
Waar let je op bij zero-sum denken?
Zero-sum denken veronderstelt een vaste taart. Dat klopt voor sommige situaties, maar niet voor economieën die groeien of waar waarde ontstaat. Let ook op kosten, belasting en inflatie: die maken veel transacties in de praktijk tot een negative-sum game.
Veelgestelde vragen over zero-sum game
Wat betekent zero-sum game?
Het betekent dat wat de ene partij wint, de andere partij verliest, zodat het totaal nul blijft. Er wordt niets bijgemaakt, alleen herverdeeld.
Wat is het tegenovergestelde van een zero-sum game?
Een positive-sum game, ook win-winsituatie. Beide partijen kunnen winnen omdat er extra waarde ontstaat, bijvoorbeeld door vrijwillige handel.
Wat is een voorbeeld van een zero-sum game?
Schaken of een weddenschap tussen twee personen: de een wint wat de ander verliest. Ook onderling afgesloten futures of opties zijn vóór kosten een nulsomspel.
Is handelen op de beurs een zero-sum game?
Bij derivaten tussen twee partijen is de winst van de een het verlies van de ander, vóór kosten. Bij aandelen is het niet strikt zo, omdat bedrijven winst maken en dividend uitkeren, waardoor de totale waarde kan groeien.
Is kapitalisme een zero-sum game?
Economen zien economische groei meestal als positive-sum: door innovatie en handel kan de totale welvaart groeien. Verdeling kan wel voelen als een nulsomspel.