DFTDe Financiële Termenlijst

Alfa (alpha)

Bijgewerkt 6 oktober 2026
DefinitieAlfa is in het beleggen het rendement dat een belegging of fonds behaalt bovenop wat op grond van het marktrisico te verwachten was. Een positieve alfa betekent dat de belegger of fondsbeheerder meer rendement haalde dan de markt rechtvaardigt, een negatieve alfa dat het rendement tegenviel.

Wat is alfa in het beleggen?

Alfa (α) meet hoeveel een belegging of fonds meer of minder oplevert dan je op basis van het genomen risico zou verwachten. Het idee komt uit het CAPM, een model voor het verwachte rendement. Een positieve alfa wordt gezien als bewijs van vaardigheid van de beheerder, een alfa van nul betekent dat het rendement precies bij het marktrisico past. Actief beheerde fondsen proberen alfa te halen, indexfondsen niet.

Formule voor alfa

Jensens alfa wordt als volgt berekend:

alfa = rendement belegging min [risicovrije rente + bèta x (marktrendement min risicovrije rente)]

Rekenvoorbeeld van alfa

Stel dat een fonds in een jaar 9 procent rendement haalt, de risicovrije rente 2 procent is, het marktrendement 8 procent en de bèta 1,0 bedraagt. Het verwachte rendement is dan 2 + 1,0 x (8 min 2) = 8 procent. De alfa is 9 min 8 = 1 procent. Is de bèta 1,5, dan is het verwachte rendement 2 + 1,5 x 6 = 11 procent en is de alfa min 2 procent: het fonds nam meer risico dan het opleverde.

Wat is het verschil tussen alfa en bèta?

Bèta is het marktrisico: een bèta van 1 betekent dat een belegging gemiddeld net zo sterk beweegt als de markt, boven 1 sterker. Alfa is het deel van het rendement dat niet door die bèta wordt verklaard. Bèta kun je goedkoop kopen via indexfondsen, alfa is lastig en schaars. De volatiliteit van een belegging zegt iets over het totale risico en is een ander begrip dan bèta.

Waar let je op bij alfa?

Alfa hangt af van de gekozen benchmark en periode, en één goed jaar zegt weinig. Kosten verlagen de alfa die je als belegger overhoudt. Veel actieve fondsen halen na kosten over langere perioden geen positieve alfa. De Griekse letter wordt in tekst getypt als “alfa” of “alpha”. Op Windows kun je het teken α maken met Alt+224.

Veelgestelde vragen over alfa

Wat is het verschil tussen alfa en bèta?

Bèta meet hoe sterk een belegging meebeweegt met de markt (marktrisico). Alfa is het rendement dat overblijft nadat je dat marktrisico hebt verrekend.

Wat betekent alfa in beleggen?

Alfa is het extra rendement ten opzichte van een passende benchmark, gecorrigeerd voor risico. Het wordt gezien als maat voor de toegevoegde waarde van een beheerder.

Wat is het verschil tussen alpha en omega?

Alpha is de eerste en omega de laatste letter van het Griekse alfabet, en staan daarom voor begin en einde. Het heeft geen relatie met de beleggingsterm.

Wat is een alfa-persoon of alfa-1 ziekte?

Dat zijn andere betekenissen: een alfa-persoon is een dominant persoon, en alfa-1 is een erfelijke ziekte (alfa-1-antitrypsinedeficiëntie). Op deze pagina gaat het om de financiële alfa.