Kapitalisme
Wat is kapitalisme? Betekenis en definitie
De betekenis en definitie van kapitalisme: kapitalisme is een economisch stelsel waarin kapitaal (geld, bedrijven, machines, grond) in particuliere handen is. Ondernemers en bedrijven produceren wat ze denken te kunnen verkopen en streven daarbij naar winst. Prijzen ontstaan op markten door vraag en aanbod. De term kapitalist verwijst naar iemand die kapitaal bezit en dat inzet om winst te maken. In kindertaal: in een kapitalistisch land mogen mensen bedrijven bezitten en geld verdienen, en bepalen kopers en verkopers samen de prijs.
Kenmerken van kapitalisme
- privébezit van productiemiddelen
- vrije prijsvorming op markten
- concurrentie tussen bedrijven
- winststreven en eigen initiatief
- loonarbeid: werknemers verkopen hun arbeid aan werkgevers
Verschil tussen kapitalisme en communisme
| Kapitalisme | Communisme | |
|---|---|---|
| Eigendom van bedrijven | Vooral privé | Gemeenschappelijk of van de staat |
| Aansturing economie | Markt, vraag en aanbod | Centrale planning |
| Prijzen | Bepaald op de markt | Vaak vastgesteld door de overheid |
| Rol van winst | Drijfveer van ondernemers | Geen centrale drijfveer |
Beide zijn modellen. In de praktijk bestaat vrijwel nergens een zuivere vorm.
Is Nederland kapitalistisch en welke landen zijn dat?
Nederland, de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en de meeste westerse landen worden kapitalistisch genoemd. Toch zijn het gemengde economieën: de overheid heft belasting (onder meer in box 1 en box 3), stelt regels en verzorgt voorzieningen. Hoe sterk de overheid ingrijpt, verschilt per land. De mate van ongelijkheid wordt vaak gemeten met de gini-coëfficiënt.
Voordelen en nadelen van kapitalisme
Voorstanders wijzen op innovatie, keuzevrijheid en welvaartsgroei door concurrentie. Critici noemen ongelijkheid, het ontstaan van crises en conjunctuurschommelingen, uitputting van het milieu en de macht van grote ondernemingen. Een voorbeeld van zo’n schommeling is stagflatie: stagnerende groei samen met hoge inflatie.
Veelgestelde vragen over kapitalisme
Wat is kapitalisme?
Kapitalisme is een economisch stelsel waarin productiemiddelen privébezit zijn en markten, concurrentie en winst bepalen wat er wordt gemaakt en tegen welke prijs.
Wat zijn de kenmerken van kapitalisme?
Privébezit van productiemiddelen, vrije prijsvorming op markten, concurrentie, winststreven en vrijheid van ondernemerschap.
Is Nederland kapitalistisch?
Nederland is een gemengde markteconomie: marktwerking en privébezit staan centraal, maar de overheid grijpt in met belastingen, regels en sociale voorzieningen.
Wat is het verschil tussen kapitalisme en communisme?
Bij kapitalisme zijn bedrijven grotendeels privébezit en stuurt de markt de economie. Bij communisme is de productie in handen van de gemeenschap of de staat en wordt die centraal gepland.
Wat zijn de nadelen van kapitalisme?
Kritiek richt zich op ongelijkheid van inkomen en vermogen, conjunctuurschommelingen, negatieve effecten voor milieu en gezondheid en macht van grote bedrijven.