Koopkracht berekenen

Wat is koopkracht en hoe bereken je het?

Koopkracht is wat je met je inkomen kunt kopen, zie koopkracht. Je berekent een koopkrachtverandering door je inkomensgroei te vergelijken met de prijsstijging. Het gaat daarbij om het netto inkomen, dus na belasting en inclusief toeslagen, en om de inflatie.

Wat is de formule van koopkracht?

Koopkrachtverandering = (1 + netto inkomensgroei) / (1 + inflatie) min 1

Als vuistregel: koopkrachtverandering is ongeveer netto inkomensgroei min inflatie. Bij kleine percentages is het verschil verwaarloosbaar.

Rekenvoorbeeld van koopkracht berekenen

Stel dat je netto inkomen stijgt van 2.500 naar 2.600 euro per maand en de prijzen stijgen met 3 procent.

1. Inkomensgroei = (2.600 min 2.500) / 2.500 = 4 procent.
2. Koopkrachtverandering = 1,04 / 1,03 min 1 = ongeveer 0,97 procent.

Je koopkracht stijgt dus met ongeveer 1 procent. Was je inkomen gelijk gebleven, dan was de koopkracht met 1 / 1,03 min 1 = ongeveer 2,9 procent gedaald.

Hoe bereken je wat een bedrag uit een eerder jaar nu waard is?

Daarvoor gebruik je de prijsontwikkeling over de jaren. Met de inflatiecalculator zie je wat een bedrag uit een eerder jaar nu waard is. Meer over de prijsindex lees je bij CPI.

Wat verwachten de planbureaus voor de koopkracht in 2026?

Volgens het Centraal Planbureau stijgt de mediane koopkracht van huishoudens in 2026 met 0,6 procent en daalt ze in 2027 met 0,1 procent. Dat is een mediaan: voor groepen als gepensioneerden, werkenden of alleenstaanden kan de uitkomst afwijken. Het CPB rekent bovendien statisch, dus zonder wijzigingen in de samenstelling van huishoudens.

Waar let je op bij het berekenen van koopkracht?

• Gebruik het netto inkomen, niet het bruto inkomen.
• Je persoonlijke inflatie kan afwijken van de landelijke, bijvoorbeeld door huur of energie.
• Verandert je situatie (kinderen, verhuizing, toeslagen), dan telt dat mee, maar zit het niet in de formule.