Monopolie en oligopolie
Wat is het verschil tussen monopolie en oligopolie?
Een monopolie en een oligopolie zijn twee van de vier marktvormen. Bij een monopolie is er één aanbieder, bij een oligopolie een klein aantal. Beide hebben invloed op de prijs, maar in een oligopolie bepaalt ook wat de concurrent doet de uitkomst.
| Monopolie | Oligopolie | |
|---|---|---|
| Aantal aanbieders | Eén | Enkele grote |
| Toetreding | Vrijwel onmogelijk | Moeilijk |
| Prijszetting | Door de monopolist | Beïnvloed door elkaars reacties |
| Onderlinge afhankelijkheid | Geen concurrenten | Groot |
| Voorbeelden | Natuurlijke monopolies zoals netbeheer | Telecom, energie, banken |
Wat zijn de kenmerken van een oligopolie?
- Weinig aanbieders met samen een groot marktaandeel.
- Hoge toetredingsdrempels, zoals grote investeringen, schaalvoordelen of vergunningen.
- Onderlinge afhankelijkheid: een prijsverlaging van de een lokt een reactie van de ander uit.
- Prijsstarheid en niet-prijsconcurrentie: bedrijven concurreren liever met reclame, kwaliteit of service dan met prijs.
Dat gedrag is te analyseren met speltheorie: beide bedrijven zijn beter af met hoge prijzen, maar elk heeft prikkel om af te wijken.
Wanneer is een markt een monopolie en wanneer een oligopolie?
Het gaat om het aantal aanbieders en hun onderlinge verhouding. Heeft één aanbieder vrijwel de hele markt, dan spreek je van een monopolie. Delen enkele grote aanbieders de markt, dan is het een oligopolie. In de praktijk liggen de grenzen vloeiend: toezichthouders kijken naar marktaandelen en de mogelijkheid om prijzen te bepalen, niet naar een vast aantal.
Wat zijn gevolgen voor consumenten?
In beide marktvormen kunnen prijzen hoger liggen en kan de keuze kleiner zijn dan bij volkomen concurrentie. Daarom bestaat er mededingingstoezicht, dat misbruik van een machtspositie en prijsafspraken tussen concurrenten aanpakt. Hoe sterk dit speelt, verschilt per markt.
Veelgestelde vragen over monopolie en oligopolie
Wat houdt een monopolie in?
Een monopolie is een markt waarop één aanbieder een product levert zonder directe concurrentie en dus zelf prijs of hoeveelheid kan bepalen. Zie ook de pagina over monopolie.
Wat zijn de kenmerken van een oligopolie?
Een oligopolie kenmerkt zich door weinig aanbieders, hoge toetredingsdrempels, onderlinge afhankelijkheid en vaak prijsstarheid of afspraken over gedrag.
Wat is een voorbeeld van een oligopolie?
Veelgenoemde voorbeelden zijn de markt voor mobiele telecom, energieleveranciers, grote banken en supermarktketens, waar enkele spelers het grootste deel van de markt hebben.
Wat zijn de 4 marktvormen?
Volkomen concurrentie, monopolistische concurrentie, oligopolie en monopolie. Ze verschillen in aantal aanbieders, productverschil en toetredingsdrempels.