Overheidstekort en overheidssaldo

Wat is het overheidstekort en het overheidssaldo?

Het overheidssaldo is het verschil tussen wat de overheid in een jaar ontvangt en uitgeeft. Ontvangt de overheid minder dan ze uitgeeft, dan is het saldo negatief en spreken we van een overheidstekort (ook begrotingstekort of EMU-tekort). Is het saldo positief, dan is er een overschot. Het saldo wordt meestal uitgedrukt als percentage van het bbp, zodat je landen en jaren kunt vergelijken.

Hoe bereken je het overheidstekort?

Overheidssaldo = inkomsten min uitgaven. Een negatieve uitkomst is een tekort. Voor het percentage deel je het saldo door het bbp en vermenigvuldig je met 100%.

Rekenvoorbeeld met cijfers van Nederland in 2025

Het CBS meldt voor 2025 inkomsten van de overheid van 510 miljard euro en uitgaven van 529 miljard euro. Het saldo is dus 510 min 529 is min 19 miljard euro: een tekort van 19 miljard euro (precies 18,9 miljard, voorlopige cijfers). In 2024 was het tekort 8 miljard euro. De uitgaven stegen in 2025 sneller dan de inkomsten.

Wat is het verschil tussen overheidstekort en staatsschuld?

Het tekort is een stroomgrootheid over één jaar, de staatsschuld een voorraad. Tekorten tellen op en vormen samen met eerdere leningen de schuld. Eind 2025 was de EMU-schuld 524 miljard euro, voorlopig 44,7% van het bbp (CBS, 1 september 2026; eerder gepubliceerd 44,4%). Zie ook staatsschuldquote.

Hoeveel rente betaalt de overheid?

De rentelasten van de overheid waren in 2025 8,5 miljard euro, tegen 7,9 miljard euro in 2024. Na jaren van daling stijgen ze sinds 2022, omdat de rente is gestegen en de schuld is toegenomen.

Welke Europese normen gelden voor het overheidstekort?

Voor lidstaten van de EU gelden referentiewaarden: een tekort van maximaal 3% van het bbp en een schuld van maximaal 60% van het bbp. Meer over dit kader staat bij EMU.

Waar komt het geld van de overheid vandaan bij een overheidstekort?

De overheid financiert zich vooral met belastingen en sociale premies. Het CBS noemt de btw, de vennootschapsbelasting en de loon- en inkomstenbelasting als de drie grootste belastingen. Daarnaast zijn er werkgevers- en zorgpremies.

Let op bij het overheidstekort

Het EMU-saldo is een Europese definitie en kan afwijken van het saldo dat in de Rijksbegroting wordt gebruikt. Cijfers worden bovendien herzien: een eerder gepubliceerd percentage van het bbp kan achteraf veranderen. Controleer daarom de publicatiedatum bij het CBS.