Progressief belastingstelsel
Wat is een progressief belastingstelsel?
In een progressief belastingstelsel stijgt het gemiddelde belastingpercentage naarmate het inkomen toeneemt. Dat gebeurt door schijven: het inkomen wordt in stukken verdeeld en elk stuk heeft een eigen tarief. Alleen het deel van het inkomen dat in een hogere schijf valt, wordt tegen het hogere tarief belast. Het uitgangspunt is draagkracht: sterkere schouders dragen zwaardere lasten. Het verschil met proportionele en degressieve tarieven staat bij progressief, degressief en proportioneel.
Wat zijn de progressieve belastingschijven in 2026?
In box 1 gelden in 2026 voor mensen onder de AOW-leeftijd drie schijven:
| Schijf | Belastbaar inkomen | Tarief |
|---|---|---|
| 1 | tot 38.883 euro | 35,75% |
| 2 | 38.883 tot 78.426 euro | 37,56% |
| 3 | boven 78.426 euro | 49,50% |
Het tarief in de eerste schijf bestaat uit inkomstenbelasting (8,10%) en premies volksverzekeringen (27,65%). Bron: Belastingdienst, Box 1. Voor zelfstandigen gelden dezelfde schijven.
Rekenvoorbeeld van het progressieve tarief
Stel dat iemand onder de AOW-leeftijd een belastbaar inkomen van 90.000 euro heeft. Dit is een vereenvoudigd voorbeeld zonder heffingskortingen.
- Schijf 1: 38.883 x 35,75% = 13.900,67 euro
- Schijf 2: (78.426 min 38.883) x 37,56% = 39.543 x 37,56% = 14.852,35 euro
- Schijf 3: (90.000 min 78.426) x 49,50% = 11.574 x 49,50% = 5.729,13 euro
- Totaal: 34.482,15 euro
Het gemiddelde tarief is 34.482,15 / 90.000 = 38,3%. Het marginale tarief, over de laatst verdiende euro, is 49,50%. Zie ook belastingdruk.
Waar let je op bij progressieve belasting?
- Een hogere schijf betekent niet dat je over je hele inkomen het hogere tarief betaalt.
- Heffingskortingen verlagen de te betalen belasting. Ze bouwen bij hoger inkomen af, waardoor de werkelijke marginale druk hoger kan zijn dan het schijftarief.
- Niet elke belasting is progressief: box 3 en btw werken met een vast percentage.
- Welk land de hoogste belastingdruk heeft, hangt af van de definitie en het jaar. Vergelijkingen komen van Eurostat en de OESO.
Cijfers en bronnen van progressief belastingstelsel
| Cijfer | Waarde | Periode | Bron |
|---|---|---|---|
| Tarieven box 1 2026 onder AOW-leeftijd | 35,75% tot 38.883 euro; 37,56% tot 78.426 euro; 49,50% daarboven | 2026 | Belastingdienst, Box 1 (HTML) |
| Opbouw eerste schijf box 1 2026 | inkomstenbelasting 8,10% plus premies volksverzekeringen 27,65% (samen 35,75%) | 2026 | Belastingdienst, Box 1 (HTML) |
Veelgestelde vragen over progressief belastingstelsel
Wat zijn progressieve belastingen?
Het zijn belastingen waarbij het percentage stijgt als het inkomen stijgt. De inkomstenbelasting in box 1 is het bekendste voorbeeld in Nederland.
Wat is het progressieve tarief in 2026?
Voor mensen onder de AOW-leeftijd is het tarief in box 1 in 2026 35,75% tot 38.883 euro, 37,56% tot 78.426 euro en 49,50% daarboven.
Welke drie belastingstelsels zijn er?
Progressief (percentage stijgt met het inkomen), proportioneel (vast percentage) en degressief (percentage daalt met het inkomen of bedrag).
Waarom betaal ik soms meer dan het schijftarief?
Het hoogste schijftarief in box 1 is 49,50% in 2026. Een hogere marginale druk kan ontstaan doordat heffingskortingen of toeslagen bij hoger inkomen afbouwen. Dat hangt af van je persoonlijke situatie.
Gelden voor zelfstandigen andere schijven?
Winst uit onderneming valt ook in box 1 en kent dezelfde tariefschijven. Het verschil zit in aftrekposten zoals ondernemersaftrek, niet in de schijven.