Kapitaaldekkingsstelsel
Wat is het kapitaaldekkingsstelsel?
Een kapitaaldekkingsstelsel is een manier om pensioen te financieren. Werknemer en werkgever betalen premie, die wordt belegd. Het opgebouwde vermogen, het kapitaal, dient om later het pensioen uit te betalen. De uitkering is dus gedekt door vermogen, vandaar de naam. Elke generatie spaart in principe voor zichzelf.
Hoe werkt kapitaaldekking in het Nederlandse pensioenstelsel?
Volgens de Rijksoverheid rust het Nederlandse stelsel op drie pijlers. De eerste is de AOW, de basisvoorziening voor iedereen die in Nederland woont of werkt. De tweede is het pensioen via de werkgever, waar ongeveer 90% van de werknemers aanvullende regelingen heeft. De derde is vrijwillig individueel sparen, zoals een lijfrente. De AOW wordt grotendeels via omslag gefinancierd, het werkgeverspensioen via kapitaaldekking. Ook sociale verzekeringen spelen een rol in het geheel.
Wat is het verschil tussen omslagstelsel en kapitaaldekkingsstelsel?
| Omslagstelsel | Kapitaaldekkingsstelsel | |
|---|---|---|
| Financiering | Premies van werkenden gaan direct naar gepensioneerden | Eigen premies worden opgebouwd en belegd |
| Nederlands voorbeeld | AOW (eerste pijler) | Werkgeverspensioen (tweede pijler) |
| Gevoelig voor | Verhouding werkenden en gepensioneerden | Beleggingsrendement en rente |
| Vermogen | Nauwelijks | Groot pensioenvermogen |
Beide systemen bestaan in Nederland naast elkaar, wat de risico’s spreidt.
Hoe groot is het kapitaal in het Nederlandse kapitaaldekkingsstelsel?
Volgens DNB bedroeg het belegd vermogen van alle pensioenfondsen in het tweede kwartaal van 2026 samen 1.720 miljard euro. Daarvan stond 1.131 miljard euro bij fondsen die nog onder het oude toetsingskader (FTK) vallen en 589 miljard euro bij fondsen die al zijn overgestapt op het nieuwe stelsel. De FTK-fondsen hadden een gemiddelde dekkingsgraad van 131,4%.
Wat verandert er voor de kapitaaldekking met het nieuwe pensioenstelsel?
Nederland stapt over van uitkeringsovereenkomsten naar het nieuwe contract onder de Wet toekomst pensioenen (Wtp). Het stelsel blijft kapitaalgedekt, maar deelnemers krijgen een persoonlijk pensioenvermogen en de uitkering is minder gegarandeerd. Per 30 juni 2026 waren 34 fondsen overgestapt. Fondsen hebben tot 1 januari 2028 om de overstap te voltooien. Wie er voor- of nadeel van heeft, verschilt per leeftijd en regeling en valt hier niet in algemene zin te geven.
Rekenvoorbeeld van kapitaaldekking
Stel dat iemand elk jaar 5.000 euro aan pensioenpremie inlegt. Zonder rendement is dat na 40 jaar 200.000 euro. Met beleggingsrendement groeit het kapitaal verder, volgens het principe van samengestelde rente. Dit voorbeeld is fictief en toont alleen het principe.
Cijfers en bronnen van kapitaaldekkingsstelsel
| Cijfer | Waarde | Periode | Bron |
|---|---|---|---|
| Belegd vermogen alle pensioenfondsen | 1.720 miljard euro, waarvan 1.131 miljard bij FTK-fondsen en 589 miljard bij Wtp-fondsen | 2e kwartaal 2026 | DNB, Transitie en dekkingsgraad pensioenfondsen 2e kwartaal 2026 (HTML) |
| Dekkingsgraad FTK-pensioenfondsen | 131,4% (beleidsdekkingsgraad 127,7%) | 2e kwartaal 2026 | DNB, Transitie en dekkingsgraad pensioenfondsen 2e kwartaal 2026 (HTML) |
| Aantal pensioenfondsen overgestapt naar nieuwe stelsel (Wtp) | 34 fondsen per 30 juni 2026; uiterlijk 1 januari 2028 voltooid | 30 juni 2026 | DNB, Transitie en dekkingsgraad pensioenfondsen 2e kwartaal 2026 (HTML) |
| Drie pijlers pensioenstelsel en aandeel werknemers met aanvullend pensioen | AOW, werkgeverspensioen (ongeveer 90% van de werknemers), individuele voorzieningen | geldend, bron geraadpleegd oktober 2026 | Rijksoverheid, Opbouw pensioenstelsel (HTML) |
Veelgestelde vragen over kapitaaldekkingsstelsel
Wat is een kapitaaldekkingsstelsel?
Het is een pensioenstelsel waarin de uitkeringen worden betaald uit vermogen dat deelnemers zelf hebben opgebouwd met premies en beleggingsopbrengsten. Het tweede-pijlerpensioen in Nederland is zo geregeld.
Wat is een omslagstelsel?
In een omslagstelsel worden de pensioenuitkeringen van nu betaald uit de premies van de huidige werkenden. In Nederland geldt dit grotendeels voor de AOW.
Wat is het verschil tussen omslagstelsel en kapitaaldekkingsstelsel?
Bij omslag betalen werkenden de uitkeringen van gepensioneerden direct, bij kapitaaldekking wordt eerst vermogen opgebouwd waaruit later wordt uitgekeerd. Omslag hangt af van de verhouding werkenden en gepensioneerden, kapitaaldekking van beleggingsresultaten.
Wat zijn de twee soorten pensioenregelingen?
Traditioneel onderscheidt men de uitkeringsovereenkomst, met een vooraf toegezegd pensioen, en de premieovereenkomst, waarbij de premie vaststaat en het pensioen afhangt van het rendement.
Welk land heeft het beste pensioenstelsel ter wereld?
Dat hangt af van de maatstaf en het onderzoek. Internationale ranglijsten gebruiken verschillende criteria en geven niet altijd hetzelfde resultaat, zodat een enkele winnaar niet objectief is aan te wijzen.