DFTDe Financiële Termenlijst

Conjuncturele werkloosheid

Bijgewerkt 6 oktober 2026
DefinitieConjuncturele werkloosheid is werkloosheid die ontstaat doordat de economie tijdelijk slecht draait. Bij een neergang daalt de vraag naar producten en diensten, waardoor bedrijven minder personeel nodig hebben. Bij een opleving neemt deze werkloosheid weer af. Ze verschilt daarmee van structurele werkloosheid, die ook bij goede tijden blijft.

Wat is conjuncturele werkloosheid?

Conjuncturele werkloosheid is werkloosheid als gevolg van de conjunctuur: de golfbeweging van de economie tussen groei en krimp. In een neergang kopen huishoudens en bedrijven minder, dalen de bestellingen en schrappen werkgevers banen of stoppen ze met werven. Herstelt de economie, dan komen die banen grotendeels terug.

Hoe werkt conjuncturele werkloosheid?

De werking is een keten. De vraag naar goederen en diensten daalt, bedrijven produceren minder en hebben minder arbeid nodig. De werkloosheid stijgt. Door lagere inkomens daalt de vraag verder, wat de neergang kan versterken. In een opleving gebeurt het omgekeerde. De werkloosheid loopt daarbij meestal wat achter op de conjunctuur aan, omdat bedrijven personeel pas ontslaan of aannemen als ze zeker zijn van de ontwikkeling.

Wat zijn de cijfers over werkloosheid in Nederland?

Het CBS meldt dat het werkloosheidspercentage in augustus 2026 op 4,0 procent uitkwam, met 408 duizend werklozen. In de drie maanden daarvoor steeg het aantal werklozen gemiddeld met 3 duizend per maand. Deze cijfers zijn de totale werkloosheid: ze maken geen onderscheid tussen conjuncturele en andere vormen. Dat onderscheid wordt door economen geschat, bijvoorbeeld door te kijken naar de ontwikkeling van de werkloosheid in verhouding tot de economische groei.

Voorbeeld van conjuncturele werkloosheid

Stel dat de economie in een jaar met 2 procent krimpt. Een autodealer verkoopt minder auto’s en laat tijdelijke contracten aflopen. Drie jaar later groeit de economie weer en neemt de dealer opnieuw mensen aan. De werkloosheid van die werknemers was conjunctureel, want ze hing af van de economische situatie.

Wat is het verschil tussen conjuncturele en structurele werkloosheid?

ConjunctureelStructureel
OorzaakTijdelijke daling van de vraagBlijvende mismatch van vaardigheden, regio of beroep
DuurVerdwijnt bij herstelBlijft ook in goede tijden
VoorbeeldOntslag in een recessieBeroep dat door technologie verdwijnt

Meer over de andere vormen staat op soorten werkloosheid en structurele werkloosheid.

Cijfers en bronnen van conjuncturele werkloosheid

CijferWaardePeriodeBron
Werkloosheidspercentage Nederland (seizoengecorrigeerd, 15 tot 75 jaar)4,0% van de beroepsbevolking, gelijk aan juli 2026augustus 2026CBS, Iets meer mensen werkloos in augustus (HTML)
Aantal werklozen in Nederland408 duizend; de afgelopen drie maanden gemiddeld +3 duizend per maandaugustus 2026CBS, Iets meer mensen werkloos in augustus (HTML)

Cijfers opgehaald bij de genoemde bronnen op 6 oktober 2026.

Veelgestelde vragen over conjuncturele werkloosheid

Wat is conjuncturele werkloosheid?

Werkloosheid die ontstaat door een tijdelijke terugval van de economie. Doordat de vraag daalt, ontslaan bedrijven mensen of nemen ze geen nieuwe aan.

Wat is het verschil tussen conjuncturele en structurele werkloosheid?

Conjuncturele werkloosheid hangt samen met de golfbeweging van de economie en verdwijnt bij herstel. Structurele werkloosheid komt door een blijvende mismatch tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt.

Wat zijn de 4 fasen van de conjunctuur?

Opleving, hoogconjunctuur, neergang en laagconjunctuur. Conjuncturele werkloosheid loopt meestal op in de neergang en is het hoogst in de laagconjunctuur.

Wat zijn de soorten werkloosheid?

Vaak genoemd worden conjuncturele, structurele, frictiewerkloosheid en seizoenswerkloosheid.

Wat is een voorbeeld van structurele werkloosheid?

Een werknemer wiens beroep door technologie verdwijnt en wiens vaardigheden niet aansluiten op de openstaande vacatures.