Deflatie
Wat is deflatie?
Bij deflatie dalen de prijzen van goederen en diensten gemiddeld over een langere periode. Het is het spiegelbeeld van inflatie, waarbij de prijzen juist stijgen. Het gaat om het algemene prijsniveau: een aanbieding of een dalende grondstofprijs is geen deflatie. Economen meten het meestal met de consumentenprijsindex, zie CPI.
Wat veroorzaakt deflatie?
- Een sterke daling van de vraag, bijvoorbeeld in een recessie.
- Een toename van het aanbod door hogere productiviteit of goedkopere import.
- Een daling van de geldhoeveelheid of kredietverlening.
- Dalende grondstof- en energieprijzen die door de hele economie doorwerken.
Waarom is deflatie een probleem?
Als prijzen dalen, wachten mensen met kopen omdat het later goedkoper is. Daardoor daalt de vraag, verdienen bedrijven minder en kunnen ze mensen ontslaan, waardoor de vraag nog verder zakt. Bovendien worden schulden zwaarder: je betaalt met geld dat meer waard is dan toen je leende. Daarom richt de Europese Centrale Bank zich op een inflatiedoel van 2 procent op middellange termijn. Dat doel is symmetrisch: te lage inflatie vindt de ECB net zo nadelig als te hoge inflatie.
Wat is het verschil tussen inflatie, deflatie en disinflatie?
| Begrip | Wat gebeurt er met de prijzen |
|---|---|
| Inflatie | Stijgen |
| Disinflatie | Stijgen, maar langzamer dan eerst |
| Deflatie | Dalen |
| Hyperinflatie | Stijgen extreem snel |
Devaluatie heeft hiermee niets te maken: dat is een verlaging van de officiële wisselkoers van een munt.
Is er deflatie in Nederland?
Volgens het CBS was de jaarmutatie van de consumentenprijsindex 3,8 procent in 2023, 3,3 procent in 2024 en 3,3 procent in 2025. Sinds het begin van de reeks in 1963 was 1987 het enige jaar met een negatieve jaarmutatie: min 0,5 procent. De laagste jaarmutaties daarna waren 0,3 procent in 2016 en 0,6 procent in 2015. In Nederland is dus nu geen sprake van deflatie.
Wat gebeurt er bij deflatie als de inflatie juist stijgt?
Prijzen gaan sneller omhoog en je koopkracht daalt, tenzij je inkomen even hard meegroeit. Zie inflatie voor details.
Bronnen: CBS, jaarmutatie consumentenprijsindex en ECB, prijsstabiliteit.
Cijfers en bronnen van deflatie
| Cijfer | Waarde | Periode | Bron |
|---|---|---|---|
| Jaarmutatie consumentenprijsindex (CPI) Nederland | 2023: 3,8 procent; 2024: 3,3 procent; 2025: 3,3 procent | 2023 tot 2025 | CBS, Jaarmutatie consumentenprijsindex vanaf 1963 (70936NED, via CBS StatLine API) (API) |
| Enige jaar met negatieve jaarmutatie CPI sinds 1963 | 1987: min 0,5 procent | 1963 tot 2025 | CBS, Jaarmutatie consumentenprijsindex vanaf 1963 (70936NED, via CBS StatLine API) (API) |
| Laagste jaarmutaties CPI na 1987 | 2015: 0,6 procent; 2016: 0,3 procent | 2015 tot 2016 | CBS, Jaarmutatie consumentenprijsindex (70936NED, via CBS StatLine API) (API) |
| ECB-inflatiedoel | 2 procent op middellange termijn, symmetrisch: te lage inflatie is net zo nadelig als te hoge | strategie sinds 2021 | ECB, Prijsstabiliteitsdoelstelling (HTML) |
Veelgestelde vragen over deflatie
Wat is de betekenis van deflatie?
Deflatie is een aanhoudende daling van het algemene prijsniveau. Het is het tegenovergestelde van inflatie.
Wat is het verschil tussen inflatie en deflatie?
Bij inflatie stijgen de prijzen gemiddeld, waardoor geld minder waard wordt. Bij deflatie dalen ze gemiddeld, waardoor geld meer waard wordt.
Wat zijn de nadelen van deflatie?
Consumenten en bedrijven stellen uitgaven uit omdat het later goedkoper is, de vraag zakt, bedrijven verdienen minder en schulden worden relatief zwaarder. Zo kan een neerwaartse spiraal ontstaan.
Is er deflatie in Nederland?
Nee. Het CBS meet de afgelopen jaren inflatie: 3,8 procent in 2023, 3,3 procent in 2024 en 3,3 procent in 2025. Het laatste jaar met een negatieve jaarmutatie van de consumentenprijsindex was 1987 met min 0,5 procent.
Wat is de definitie van devaluatie?
Devaluatie is het door de overheid of centrale bank verlagen van de vaste wisselkoers van een munt ten opzichte van een andere munt. Dat is iets anders dan deflatie, dat prijzen in het land meet.