Inflatie en koopkracht
Wat is het verband tussen inflatie en koopkracht?
Inflatie is de gemiddelde prijsstijging van goederen en diensten, gemeten met de consumentenprijsindex. Koopkracht is wat je met je inkomen kunt kopen. Als je inkomen gelijk blijft terwijl prijzen stijgen, daalt je koopkracht. Een hoger inkomen compenseert dat alleen als het harder stijgt dan de prijzen.
Wat is het verschil tussen inflatie en koopkracht?
| Inflatie | Koopkracht | |
|---|---|---|
| Wat meet het | Prijsverandering | Wat je kunt kopen met je inkomen |
| Hangt af van | Prijzen | Inkomen, belasting, toeslagen en prijzen |
| Eenheid | Procent per jaar | Procent verandering per jaar |
Wat zijn de cijfers voor 2026 en 2027?
Het Centraal Planbureau (CPB) raamt in de septemberraming van 15 september 2026 de mediane koopkracht op +0,6 procent in 2026 en -0,1 procent in 2027. De verwachte inflatie (nationale CPI) is 3,3 procent in 2026 en 2,7 procent in 2027. Jaarlijkse cijfers mag je niet optellen tot een cumulatief cijfer.
Rekenvoorbeeld van inflatie en koopkracht
Stel dat je inkomen met 2 procent stijgt terwijl de inflatie 3 procent is. Dan stijgt je koopkracht ongeveer 2 min 3 is min 1 procent: je kunt iets minder kopen dan vorig jaar. De percentages in dit voorbeeld zijn verzonnen. Meer over het uitrekenen vind je bij koopkracht berekenen en in de inflatiecalculator.
Waar let je op bij inflatie en koopkracht?
Koopkrachtcijfers zijn gemiddelden of medianen. Individuele huishoudens kunnen sterk afwijken, afhankelijk van inkomen, vaste lasten en leeftijd.
Cijfers en bronnen van inflatie en koopkracht
| Cijfer | Waarde | Periode | Bron |
|---|---|---|---|
| Mediane koopkracht (statisch, alle huishoudens), raming CPB | +0,6% in 2026; -0,1% in 2027 | septemberraming 2026 (MEV 2027), gepubliceerd 15 september 2026 | CPB: September projection 2026 (MEV 2027) (HTML) |
| Inflatie (nationale CPI), raming CPB | 3,3% in 2026; 2,7% in 2027 | septemberraming 2026 (MEV 2027) | CPB: September projection 2026 (MEV 2027) (HTML) |
Veelgestelde vragen over inflatie en koopkracht
Wat is het verschil tussen inflatie en koopkracht?
Inflatie meet hoe veel prijzen gemiddeld stijgen. Koopkracht meet wat je met je inkomen kunt kopen, na belastingen, toeslagen en prijsstijgingen.
Hoe beïnvloedt inflatie de koopkracht?
Als prijzen sneller stijgen dan je inkomen, kun je met hetzelfde bedrag minder kopen en daalt je koopkracht. Is de loonstijging hoger dan de inflatie, dan stijgt de koopkracht.
Hoeveel stijgt de koopkracht in 2026?
Het CPB raamt de mediane koopkracht in 2026 op +0,6 procent en in 2027 op -0,1 procent (septemberraming 2026).
Hoeveel koopkracht krijgen gepensioneerden in 2026?
Het CPB-cijfer geldt voor de mediane huishouden, niet specifiek voor gepensioneerden. De koopkracht van gepensioneerden hangt onder meer af van indexatie van pensioenen. Daarvoor bestaan aparte ramingen.